MALATYA’NIN SEMT İSİMLERİ —– ALINTIDIR

MALATYA’NIN SEMT İSİMLERİ

malatya turizm haritası ile ilgili görsel sonucu

Kültepe vesikalarında “Melita” şeklinde görülen Malatya’dan Hitit vesikalarında “Maldia” olarak bahsedilmektedir.

Asur İmparatorluk devri vesikalarında ise Meliddu, Melide, Melid, Milid, Milidia olarak geçmektedir.

Urartu kaynaklarında ise Melitea denilmektedir.

malatya turizm haritası ile ilgili görsel sonucu

Malatya kelimesinin Hititçe “bal” anlamana gelen “Melid”den türediği anlaşılmaktadır.

Hitit hiyeroglif kitabelerinde Malatya şehri, bir öküz başı ve ayağı ile ifade edilmektedir.

Yıl 1930’lar…

malatya turizm haritası ile ilgili görsel sonucu

Bahçecioğlu İsmail Ağa (İsmail Kalaycıoğlu), Malatya’nın kayısı tüccarlarından, Malatya’da çok miktarda bahçesi ve arazisi bulunmakta, bu arazilerinden birisi de bu günkü Orduevinin bulunduğu alan…

malatya devlet hastanesi ile ilgili görsel sonucu

Bu arazi kanaldan başlayıp, Malatya Devlet Hastanesinin karşısında bulunan Tek Dut diye anılan alana kadar uzanırmış…

       O yıllarda, bu günkü Paşa Köşkü denilen alanda, Paşa’nın Köşkü bulunmakta, birkaç askeri tesis yer almaktaymış…

        Askeri yetkililer İsmail Ağa’yı ziyaret ederler, Paşanın kendisiyle görüşmek istediğini belirtirler.

İsmail Ağa, Akpınar’da bugünkü Lima Pasajı denilen yerde bulunan ikametgahında Paşayı kabul eder.

Kuzular kesilmiş, kaburgalar doldurulmuş, askeri erkan ağırlanmıştır.

malatya askerlik şubesi ile ilgili görsel sonucu

         Konu, kanalın üzerinde bulunan, bugünkü Malatya Askerlik Şubesinin karşısında yer alan, alanın askeriyeye verilmesidir.

Bu yer askeriyenin işine çok yarayacaktır.

Çünkü bu günkü Askerlik Şubesinin bulunduğu bina askeriyeye aittir.

Paşa, İsmail Ağa’ya yerinin değerinin ne kadar olduğunu sorar.

İsmail Ağa, sakin bir tavırla bu araziye gücünüz yetmez der.

Paşa, ne kadar istiyorsanız imkanlarımız dahilinde en yüksek rakamı verebiliriz der…

Bayağı da yüksek rakamlar önerir…

İsmail Ağa, Doksan Üç Harbini görmüş, Birinci Dünya Savaşını, görmüş, Kurtuluş Savaşını görmüş, bu zamanları yaşamış bir kişidir.

Onun için; vatanın güvenliğinin ve savunmasını n önemi çok büyüktür.

Paşaya şöyle hitap eder, isteğini de belirtir.

“Varlığımı ve servetimi, devletime ve askeriyeye borçluyum.

Benim gibi bir kişinin devletten para alması uygun olmaz…

Yalnız bir şartım var…

Burayı kışla olmak kaydıyla verebilirim…”

          O günkü şartlarda bütün protokoller hazırlanır.

İsmail Ağa, yerini kışla olmak kaydıyla verir.

Paşa memnuniyetini belirtirken, İsmail Ağa’nın vatan sevgisine, askeriyeye verdiği öneme hayran kalır.

malatya kışla caddesi ile ilgili görsel sonucu

          Verdiği alana kışla yapılmış alanın alt kısmındaki caddeye de Kışla Caddesi ismi verilmiştir.

  Yıl 1960…

 İstanbul Üniversitesi Orman Fakültesinde oku an Malatyalı öğrenci Turan Emeksiz, zekasıyla kişiliğiyle arkadaşları arasında gözde bir öğrencidir.

Sosyal bir devlet olgusunu benimseyen bir düşünceye sahiptir.

Malatyalı arkadaşı Güngör Dağıstanlı (Edebiyat Fakültesi öğrencisi, lise sınıf arkadaşı) ile 27 Nisan tiyatroya gitmek için karar verir.

Turan Emeksiz arkadaşının tiyatro biletini de alır.

malatya emeksiz ile ilgili görsel sonucu

 28 Nisan 1960 tarihinde; Üniversite öğrencilerinin düzenledikleri miting sırasında, polislerin okul bahçesine girmeleri üzerine olaylar büyümüş ve Beyazıt Meydanı’na kadar genişlemiştir.

Bu sırada polisler tarafından öğrencilere ateş açılmış ve Malatya doğumlu Orman Fakültesi öğrencisi 20 yaşındaki Turan Emeksiz öldürülmüştür.

Cebinden iki tane tiyatro bileti çıkmıştır…

Arkadaşı Güngör Dağıstanlı olayı öğrenince günlerce kendine gelemez.

Güngör Dağıstanlı, bu olayı anlatırken gözyaşlarını da tutamadı.

Okul hayatı boyunca, hep takdire şayan bir öğrenci olan Turan Emeksiz, arkadaşı Güngör Dağıstanlının anlattığına göre polis kurşunuyla ölmüştür.

Polise, aslı olmayan yakıştırma bilgiler verilmiş, neticede kurşunlara hedef olmuştur.

Turan Emeksiz ismi, Malatya’da 1963 de açılan caddeye, Malatya Lisesi olarak yapılan liseye, İstanbul’da yeni hizmete giren yolcu vapuruna ve birçok yere ismi verilmiştir.

Malatya’da Turan Emeksiz Caddesinin ismi birkaç defa değiştirildi.

Malatya Halkı tarif ederken, Turan Emeksiz Caddesi veya Emeksiz Caddesi diyor.

            Malatya’da 1964 yılında; merkezden Kerneğe açılan caddeye Divan Edebiyatımızın Büyük Şairi Fuzuli’nin ismi verilmiş.

 1965 yılında; Kanere denilen semtten başlayan, Yoğurtçu Pazarının yıkılmasıyla, Tüccar Pazarı ile Sivas Caddesini birleştiren caddeye o zamanın sevilen valisi Cezmi Kartay’ın ismi verilmiş.

malatya cezmi kartay caddesi ile ilgili görsel sonucu

 1966 yılında; Hasan Bey Caddesini İstasyon Caddesine birleştiren caddeye, Malatya’da Belediye Başkanlığı yapmış günün Belediye Başkanı Turgut Temelli’nin babası Tevfik Temelli ismi verilmiş…

malatya sivas caddesi ile ilgili görsel sonucu

Malatya’nın geçmişini incelediğimizde, Sivas’a giden caddeye, Sivas Caddesi, Elâzığ’a giden caddeye, Elâzığ Caddesi (Malatya’nın sevgisini kazanmış, 2.Ordu Komutanı Mehmet Buyruk ismi verilmiş, halk tarafından Elazığ Caddesi olarak ifade edilmektedir.).

malatya mehmet buyruk caddesi ile ilgili görsel sonucu

Malatya Merkez Akpınar’da kalan kervanların, Malatya’dan kalkarak Halep’e kadar gittikleri başlangıç caddeye Halep Caddesi, Malatya Merkezden Ankara yolunun başlangıcı olan caddeye Ankara Caddesi, Hükümet Meydanını Yeşilyurt (İsmet Paşa Caddesi) Caddesine birleştiren caddeye Mücelli Caddesi denmiştir.

malatya mücelli caddesi ile ilgili görsel sonucu

1924 yılında Malatya’nın Cumhuriyet Sonrası ilk Belediye Başkanı seçilen, Malatya Kayısı çeşidine ismini veren Hasan Derinkök’ün ismi ise konağının bulunduğu Malatya Lisesinden başlayan Çilesize kadar uzanan caddeye verilmiştir.

 Malatya Belediyesi’nin 2 bin 406 adet cadde ve sokak ismini değiştirmesinin ardından ortaya çıkan listede, ilginç isim ve mesleklerin kullanıldığı da görüldü.

Alınan bilgiye göre, değiştirilen sokak ve cadde isimlerinde ağırlıklı olarak meslek kolları ve meslek dalları da kullanıldı.

malatya ile ilgili görsel sonucu

Malatyalı tüm şehit askerlerin isimleri tek tek sokaklara verildi.

Basın-yayın sektöründeki medya, takvim, makale, haber, yorum, duayen, arşiv, yazar, kalem, kitap, yazarlar, mizah, danışman, yazı, kelime, mektup, telgraf, havadis gibi isimler de sokaklara verildi.

 Sokaklara; gezegen, gökyüzü, Dünya, Mars, Merkür, gök, Venüs gibi isimler de verilirken, yargı alanında kullanılan; hakim, avukat, savcı, kanun, başkatip, kürsü, adalet gibi isim ve unvanlar da artık Malatya sokaklarında yaşatılacak.

Sokak isimlerinde kullanılan isimler arasında en çok dikkat çeken uygulama ise, aile bireylerinin isimlerinin kullanılması oldu.

malatya ile ilgili görsel sonucu

Buna göre; akraba, dedem, ninem, dayı, hala, nine, yeğen, kayın, bibi, amca, gelin, bebek, sokak isimlerine verildi. Ancak, kaynana ve damat gibi isimlerin ise unutulduğu görüldü.

Değişiklikte vekil, bakan, halk isimleri de sokak isimleri arasında yer aldı.

Muhteşem Yüzyıl adlı dizideki ‘Hürrem’ karakteri gibi birçok karakter ismi de sokak isimlerine taşınırken; tabip, ressam, sinema, doktor, sanatçı, baytar, türkü, şarkı, kalp, tiyatro, çiftçi gibi isimler de sokaklarda yaşatılacak.

Ayrıca sokaklarda; tertip, kayış, yağbasan, erişkin, saklambaç, şahsiyetli, dalgalı, kibrit, sevdam, sessizler, ketum, sini, gelenek, botanik, dertsiz ve Çullu gibi isimler de bulunuyor.

malatya ile ilgili görsel sonucu

Sokaklara en çok verilen isim grupları arasında meyve ve bitki isimleri ön planda yer alırken, renk isimleri de kullanıldı.

Ayrıca deniz kültürü ile ilgisi bulunmayan Malatya’da; Limanköy, deniz, Akdeniz, denizkızı, tekne ve sandalcı gibi isimler de dikkat çekti.

Ay isimleri ve bazı hayvan isimleri de kullanılırken, sokaklarda meslek ve meslek grubu ile esnaf geleneğinde kullanılan isimler ise şunlar oldu:

“Tornacı, tamir, çırak, kalfa, tamirhane, tellal, sarraf, ocakçı, nalbur, kalaycılar, hancılar, dokumacılar, Tırpancılar, Orakçı, matbaacı, keçeciler, hasırcı, döşemeci, demirciler, mermerciler, doğramacılar, tedarikçi, defterdar, tamirciler, ustabaşı, çıkrıkçı, ambar, kaportacı, acenteci, ahi, antikacı, çilingirci, asansörcüler, elektrikçiler, Alınteri, camcı, bakırcılar, avizeciler, teknik, tornacılar, keresteciler, siftah, ihracat, imalat, maharetli, hünerli, çalışkan, reklamcı, sigortacı, marka, perakendeci, tüccar, teknoloji, tasarım, endüstri, deri, dikici, çarık, berber, teçhizat, tesisat, mekanik, kalıpçı, kaynakçı ve nakkaş”

malatya ile ilgili görsel sonucu

Malatya’da bazı caddelere verilen siyaset dünyasından isimler ise şu şekilde: “Necmettin Erbakan, Muhsin Yazıcıoğlu, Yusuf Özal, Adnan Menderes, Recai Kutan, Hasan Polatkan, Korkut Özal, Metin Emiroğlu, Erdal İnönü, Galip Demirel ve Turan Akyol”

Gazeteci-Yazar Uğur Mumcu‘nun ismi Malatya’da bir sokağa verilirken, Hırant Dink’in ismi ise doğduğu Çavuşoğlu Mahallesi‘ndeki sokağa verildi.

Malatya’da Alevi camiasının tanınan simalarından; Hüseyin Doğan Dede ve İzzettin Doğan isimleri de sokaklara verilirken, bazı Alevi vatandaşların çoğunlukta olduğu mahallelerde ise, Alevi vatandaşların kullandığı kelimeler verildi.

Turgut Özal’ın annesi Hafize Özal’ın, Orgeneral Eşref Bitlis‘in ismi de sokaklara verilirken; Kemal Sunal, Sezen Aksu, Murat Göğebakan, Belkıs Akkale, Selahattin Alpay, Hakkı Coşkun, Kenan Işık, Sami Kasap ve Yasemin Yalçın gibi sanat dünyasından isimler de kullanılan sokak isimleri arasında yer aldı.

Mavi Marmara olayından dolayı ‘Mavi Marmara’ ismi de sokağa verilirken, ayrıca Osmanlı kültürü ile birlikte İslami yaşamda kullanılan birçok kelime de sokak isimleri arasında yer aldı.

malatya karayolları haritası ile ilgili görsel sonucu

MALATYA İLÇELERİ

 

AKÇADAĞ

malatya akçadağ ilçesi ile ilgili görsel sonucu

ARAPGİR

malatya arapgir ilçesi ile ilgili görsel sonucu

ARGUVAN

malatya arguvan ilçesi ile ilgili görsel sonucu

BATTALGAZİ

malatya battalgazi ilçesi ile ilgili görsel sonucu 

DARENDE

malatya darende ilçesi ile ilgili görsel sonucu

DOĞANŞEHİR

malatya doğanşehir ilçesi ile ilgili görsel sonucu

DOĞANYOL

malatya doğanyol ilçesi ile ilgili görsel sonucu 

HEKİMHAN

malatya hekimhan ilçesi ile ilgili görsel sonucu

KALE

malatya kale ilçesi ile ilgili görsel sonucu

KULUNCAK

malatya kuluncak ilçesi ile ilgili görsel sonucu

PÜTÜRGE

malatya pütürge ilçesi ile ilgili görsel sonucu

YAZIHAN

malatya yazıhan ilçesi ile ilgili görsel sonucu 

YEŞİLYURT

malatya yeşilyurt ilçesi ile ilgili görsel sonucu

İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİ

inönü üniversitesi yerleşkesi ile ilgili görsel sonucu

MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİ

MALATYA TURGUT ÖZAL ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİ ile ilgili görsel sonucu

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s