KAYSERİ’NİN SEMT İSİMLERİ —– ALINTIDIR

KAYSERİ’NİN SEMT İSİMLERİ

kayseri turizm haritası ile ilgili görsel sonucu

         Kayseri Milattan önce kurulmuş bir şehirdir.

Bu şehre ilk defa (Kanisti) adı verilmiştir.

Asurlular dönemine rastlayan çağlardaki bu ad daha sonra (Mazaka) olarak değişmiştir.

Bu adın da, Kapadokya’lıların atası Mechus, ya da (Mosoch) dahi geldiği ifade edilir.

Bir başka görüş de, Mazak’ın Grekçe Mazaka’ya dönüşmesinden geldiği şeklindedir.

Bu adın, Frig dilindeki Zeus anlamına gelen Mazcus’tan gelebileceği de öne sürülmektedir.

kayseri turizm haritası ile ilgili görsel sonucu

En uygun şekli de bu ifade olmalıdır.

Çünkü bulunan eski paralar üzerinde bu ifadelere rastlanmaktadır.

          Kayseri, bir ara (Eusebeia) adını da almıştır.

Bu adla l. Kapadokya Krallığının başkenti olduğu da ayrıca kaynaklarda ifade ediliyor.

          Kayseri’nin bu adı alış tarihi M.S. 17. Yıla rastlar. Kapadokya Kralı Roma İmparatoru’nun onuruna şehre (Kaisareia) adını vermiştir.

Şehir bu adla ün bulmuş ve gelişmiştir.

Ancak, aynı yıllarda, Anadolu’da aynı adla başka şehirler de bulunduğu için, burasını diğerlerinden ayırmak için, (Erciyes’in kenarındaki (Kaisareia)- (Kapadokya’nın başkenti Kaisareia) – (Anadolu”nun öncü şehri Kaisareia) gibi adlar verilmiştir.

kayseri turizm haritası ile ilgili görsel sonucu

Kayseri, Cumhuriyetle birlikte 1924 Anayasası gereği vilayet oldu.

1924 Anayasası ile il statüsüne kavuşan Kayseri’nin 1928’de Merkez, İncesu, Bünyan, Develi ve Aziziye (Pınarbaşı) olmak üzere, 5 kazası (İlçe), 21 nahiyesi (bucak) ve 314 köyü vardı.

Bugün ise Kayseri’nin; 16 ilçesi (Akkışla, Bünyan, Develi, Felahiye, Hacılar, İncesu, Kocasinan, Melikgazi, Özvatan, Pınarbaşı, Sarıoğlan, Sarız, Talas, Tomarza, Yahyalı ve Yeşilhisar), 68 belediyesi ve 406 köyü bulunmaktadır.

1935 nüfus sayımında Ürgüp’ün Kayseri’ye bağlı olduğunu görmekteyiz.

Ürgüp daha sonra, il olan Nevşehir’e bağlandı.

Büyük Selçuklu Sultanı Alparslan’ın 1071 tarihinde Malazgirt’te Bizans ordularını yenmesiyle Anadolu kapıları Türklere açıldı.

Bu tarihten 15 sene sonra 1085 yıllarında Kayseri’yi artık bir Türk ve Müslüman şehri olarak görmekteyiz.

kayseri turistik haritası ile ilgili görsel sonucu

Müslüman Türklerin hakimiyetinde Kayseri’nin eski halkı olan Rum ve Ermeniler in birer mahallede toplandıkları Çarşı Pazar ve ticarette yavaş yavaş hakimiyetlerini kaybettikleri görülmüştür.

Şehir süratle yapılan Camii Han Medrese Hamam ve Çeşmelerle kısa bir sürede tam bir İslam Şehri kimliği kazanmıştır.

Bir süre Danişmentlilere merkez olan Kayseri özellikle Selçuklu Sultanı Uluğ Keykubad (1. Alaettin Keykubat) zamanında Türkiye Selçuklu Devletinin Konya ve Sivas’la beraber üç başşehrinden birisi olmuştur.

Danişmendi ve Selçuklu yönetimleri zamanında yapılan görkemli yapıların en önemlileri olarak; Camii Kebir Güllük Camii ve Hamamı Hunat Külliyesi Şifaiye–Gıyasiye Medresesi Hacı Kılıç Külliyesi Lala Muhlisittin Camisi Sahabiye Medresesi Kale Surları ve Yoğunburç sayılabilir.

Konut alanlarıyla ilgili kararlar, gerek 1933 Avan proje raporunda, gerekse 1935 esas plan raporunda ikinci sırada yer almaktadır.

Avan proje raporu incelendiğinde, konut alanlarıyla ilgili kararlarda Ankara Lörcher ve Jansen planlarının etkisi gözlenmektedir.

Ankara planlarında olduğu gibi “Eski Şehir” ve “Yeni Şehir” olarak nitelenen iki farklı bölge tanımlanmıştır.

Bu bölgeleme, gerçekte yapay bir yaklaşımdır.

İki bölgeli kent (Yeni Şehir-Eski Şehir) gerek Çaylak Planı döneminde gerekse Oelsner-Aru Planı döneminde, Kayseri’de benimsenmemiştir.

sümerbank kayseri bez fabrikası ile ilgili görsel sonucu

Sümerbank Kayseri Bez Fabrikası ile birlikte 1934 yılından itibaren oluşturulan Sümer Yerleşmesi, “Yeni Şehir” niteliği kazanmıştır.

Bununla birlikte, Kayseri geleneksel dokusunun özellikle 1950 sonrasında yıkma ve yeniden imar etmeye dayalı yapılaşmaya tabi tutulması ile iki yerleşme arasındaki biçimsel ve dönemsel fark ortadan kalkmış, hatta merkez ya da plandaki nitelemesiyle eski kent, zamanla Sümer Yerleşmesi’nden daha yeni bir kent imgesine sahip olmuştur.

kayseri sümer yerleşmesi ile ilgili görsel sonucu

Aslında Çaylak Planı’nda “Yeni Şehir” olarak belirtilen kısım, kuzeydeki gelişme alanıdır.

Aslında Çaylak Planı’nda “Yeni Şehir” olarak belirtilen kısım, kuzeydeki gelişme alanıdır.

Yeraltı su seviyesinin yüksek olması (-0.80 ve -2.00 m) nedeniyle, yapı yapmaya elverişli olmayan bu alan, istasyon bu yönde olduğu için tercih edilmiş olmalıdır.

kayseri atatürk bulvarı ile ilgili görsel sonucu

Tıpkı Orta Avrupa’da olduğu gibi, kentin modernleşen bölümü, merkezden istasyona uzanan Atatürk Bulvarı ve İstasyon Caddesi boyunca oluşacaktır.

kayseri istasyon caddesi ile ilgili görsel sonucu

Bu amaçla, Hacı Kılıç Camisi’nin devamındaki geleneksel dokunun bazı adaları yok sayılarak, 140 metrelik bir geçiş bandı bırakılmış, sonrasında 450 metre genişliğinde ve 950 metre uzunluğunda kuzey gelişme alanı oluşturmuştur.

kayseri Hacı Kılıç Camii ile ilgili görsel sonucu

Ayrıca Çaylak, Yeni Şehir bölgesinde arzu ettiği yapılaşmayı, 1/8000 ölçekli planda göstermiştir.

Planda Atatürk Bulvarı ile İstasyon Caddesi arasında kalan alanda bitişik nizamda, bu yolların dışında kalan gelişme alanlarında ise 2 katlı villa ve sayfiye evi şeklinde olması kararlaştırılmıştır.

Çaylak’a göre “buralarda yeni zevkleri tatmin edecek tarzı mimaride binaların bulunması şarttır”.

1933 Çaylak Planı’nda, Yeni Şehir olarak ele alınan kısım, birinci gelişme konut alanıdır.

İkinci gelişme konut alanı ise kentin güneyinde, işçiler için “amele mahallesi” olarak düşünülmüştür.

Vali-Belediye Başkanı Nazmi Toker’in 1933-1936 yılları arasında gerçekleştirdiği imar uygulamalarının ana eksenini hiç kuşkusuz ana caddelerin genişletilmesi, Atatürk Bulvarı’nın açılması ve altı meydanın şehre kazandırılması oluşturmaktadır.

7 Kasım 1933 tarihli Belediye Meclisi kararının 3. maddesinde geçen “Yolların arzı muvafıktır.

Ve birlikte mütalaa olunduğu üzeredir” biçiminde açıklamadan, ulaşımla ilişkili planlama kararlarının, ortak bir şekilde alındığı sonucuna varılmaktadır.

kayseri talas caddesi ile ilgili görsel sonucu

1933 planının ulaşım kararları uyarınca, var olan yollardan İstanbul, Sivas ve İstasyon caddelerinin eksenleri korunarak genişletilmiş, Talas Caddesi ise Hunat Camisi’nden itibaren doğu yönüne kaydırılarak düzenlenmiştir.

kayseri hunat cami ile ilgili görsel sonucu

Plan kararıyla açılan yeni yol ise İstasyon’dan başlayıp Düvenönü Meydanı’na kadar uzanan 32 metre genişliğinde ve 1256 metre uzunluğundaki Atatürk Bulvarı’dır.

kayseri düvenönü meydanı ile ilgili görsel sonucu

1938 yılında tamamlanabilen bulvar için Çandır ve Dilaver Paşa mahallelerindeki geleneksel yapı adaları düzenlenmiştir.

Bu yolun Düvenönü’den itibaren devamı niteliğinde olup 1940 yılında tamamlanan İnönü Bulvarı ve İnönü Bulvarı’nın devamı niteliğinde olup 1952 yılında tamamlanan Yoğunburç-Tavlusun caddeleri sayesinde Kayseri merkezinde ulaşım sisteminin ana iskeleti oluşturulmuştur.

Çaylak Planı’nda, diğer bir yeni yol merkezden ve geleneksel dokunun içinden geçirilmiştir.

kayseri sanayi caddesi ile ilgili görsel sonucu

Sanayi Caddesi adlı bu yol, Hunat Külliyesi önünde Talas Caddesi ile kavşak oluşturarak başlamakta, Hızır İlyas Kilisesi üzerinden geçerek, Lise (Kiçikapı) Meydanı’nda İnönü Bulvarı ile kavşak oluşturmakta, buradan Tekkeönü Çeşmesi yanından geçerek, Tayyare Fabrikası’na kadar uzanmaktadır.

1933 Çaylak Planı’nda kentin ana meydanı olarak Cumhuriyet (Sarayönü-Hükümet) Meydanı dışında, beş meydanın (İstasyon, Dörtdükkanönü, Kağnı Pazarı, Lise ve Araba) daha adı geçmektedir.

kayseri meydan atatürk heykeli ile ilgili görsel sonucu

Çaylak Planı ve Vali-Belediye Başkanı Nazmi Toker sayesinde büyük bir meydan elde edilmiş, bu meydana 1935 yılında “Atatürk Anıtı” dikilmiş, Orta Avrupa kentlerinin istasyon meydanlarında ve Ankara meydanlarında olduğu gibi dairesel bir havuz ve havuzu çevreleyen yeşil bir bant oluşturulmuştur.

Böylece bulunduğu kentin geçmişini ve karakterini yansıtan bir meydanın (At Meydanı, Sarayönü) yerini her kentte aynı biçim ve ögelere sahip modern bir “Cumhuriyet Meydanı” almıştır.

kayseri cumhuriyet meydanı ile ilgili görsel sonucu

Plancı, dünyaya açılan kapı olması nedeniyle İstasyon Meydanı’nın kent için öneminin farkındadır.

Planda, istasyon binasının önünde geniş bir boşluk bırakmıştır.

Bu boşlukta, Cumhuriyet Meydanı’ndakine benzer bir düzenleme ile havuz ve yeşil bantlar oluşturmuştur.

Bu meydan, kent içindeki Dörtdükkanönü (Düvenönü) Meydanı’na ışınsal bir büyük bulvarla bağlanmıştır.

1935 tarihli plan raporunda, bu meydanlara ek olarak bir meydan daha oluşturulması öngörülmüştür.

Bu meydanın Ulu Cami, Bedesten ve Vezirhanı arasında kalan, bugün Kapalı Çarşı denilen bölge ortadan kaldırılarak oluşturulması düşünülmüştür.

kayseri kapalı çarşı ile ilgili görsel sonucu

Bu meydan kararı planın belki de en onarılamayacak yıkımlarını içermektedir.

Belediye Meclisi’nde söz sahibi olan esnafın ve halkın direnmesi ile bu karar uygulamaya geçirilememiş, böylece tarihi Kapalı Çarşı kurtulmuştur.

Öte yandan Ankara-Kayseri-Sivas demiryolu, Çaylak Planı’nın kuzey sınırını belirlemiştir.

Bu planda gerek Tayyare Fabrikası’nın, gerekse önerdiği sanayi bölgesinin ulaşım gereksinimini karşılamak için ek bir demiryolu hattının oluşturulması kararlaştırılmıştır.

kayseri tayyare fabrikası ile ilgili görsel sonucu

Kentin batısında İstasyon Meydanı ve Atatürk Bulvarı, Ankara-Kayseri demiryolundan ayrılan bu yeni hat, kuzey-güney yönünde Tayyare Fabrikası’na ulaşacak biçimde konumlandırılmıştır.

Hattın İstanbul Caddesi ile kesiştiği alanda şehir için bir eşya taşıma istasyonu önerilmiştir.

1941 yılında Tayyare Fabrikası için böyle bir hat, gereksinim haline gelmiş, fakat 1933 planında önerilen güzergâhın tam aksi yönünde oluşturulmuştur.

kayseri ile ilgili görsel sonucu

KAYSERİ İLÇELERİ

kayseri ile ilgili görsel sonucu

Akkışla

kayseri akkışla ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Bünyan

kayseri bünyan ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Develi

kayseri develi ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Felahiye

kayseri felahiye ilçesi ile ilgili görsel sonucu 

Hacılar

kayseri hacılar ilçesi ile ilgili görsel sonucu

İncesu

kayseri incesu ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Kocasinan

kayseri kocasinan ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Melikgazi

kayseri melikgazi ilçesi ile ilgili görsel sonucu 

Özvatan

kayseri özvatan ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Pınarbaşı

kayseri pınarbaşı ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Sarıoğlan

kayseri Sarıoğlan ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Sarız

kayseri sarız ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Talas

kayseri talas ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Tomarza

kayseri tomarza ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Yahyalı

kayseri yahyalı ilçesi ile ilgili görsel sonucu

Yeşilhisar

kayseri yeşilhisar ilçesi ile ilgili görsel sonucu

 

ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİ

kayseri ABDULLAH GÜL ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİ    ile ilgili görsel sonucu

ERCİYES ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİ

kayseri ERCÄ°YES ÜNÄ°VERSÄ°TESÄ° YERLEŞKESÄ°   ile ilgili görsel sonucu 

KAYSERİ ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİ

kayseri üniversitesi yerleşkesi ile ilgili görsel sonucu

NUH NACİ YAZGAN ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİ

NUH NACİ YAZGAN ÜNİVERSİTESİ YERLEŞKESİ ile ilgili görsel sonucu

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s