HIZIR BEY —– ALINTIDIR

HIZIR BEY

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

İstanbul Büyükşehir Belediye Başkan adayı Binali Yıldırım…

Fox TV’de İsmail Küçükkaya’ya dedi ki:

“Çaldılar dedim ama bu hukuki bir tabir değil!”

Dedim ki içimden; “İstanbul kimlere kaldı?”

Çünkü…

Tarih: 29 Mayıs 1453.

Fatih Sultan Mehmet İstanbul’u fethetti.

istanbulun fethi ve fatih ile ilgili görsel sonucu

Bir gün sonra…

Fatih, İstanbul’un ilk Kadısını atadı:

Hızır Bey!

“Kadı”…

1.Mahmut/Tanzimat dönemine kadar “belediye başkanlığı” görevini de yapardı.

Medrese tahsili yapmış hukuk bilgisi olan kişilerden seçilirdi.

Çünkü: Görev bölgesindeki şer’i ve idari yargıdan tek başına sorumluydu.

Osmanlı, Kadı’nın hukuk adamı olmasını şart koşmasının nedeni, icraatı yaparken/hizmeti dağıtırken adaletli davranmaya özen göstermesiydi.

Osmanlı’da “adalet” kavramı, en üstün değerlerden biri olarak -Allah’tan hemen sonra gelen- “mutlak iyi” idi.

Hakka saygı, başkasına ait olanın verilmesi gibi ilkeleri içermekteydi…

Devletin ve kişilerin, kimsenin hakkını yiyemeyeceğinin teminatıydı adalet…

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

Kadı bunun için vardı!

Hukukun çizdiği yoldan ayrılmamak için vardı!

Bu sebeple…

Kadı, tarafsız olmalıydı…

Kadı, adil olmalıydı…

Kadı, mesleğinin şerefine yakışacak olgunlukta ve dürüstlükte olmalıydı…

Kadı, devlet karşısında halkın temsilcisi ve sözcüsü olmalıydı…

Peki bugün…

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

İstanbul’u yönetecek bir “Kadı”, hem “çaldılar” deyip, hem de “bunun hukuki karşılığı yok” nasıl der?

Devlet terbiyesine yakışıyor mu bu söz?

Böyle birini Fatih Sultan Mehmet “belediye başkanı” seçer miydi?

Bakın…

Fatih, Hızır Beyi neden seçti?

Kılıçdaroğlu’nun akrabası

İstanbul’un ilk “belediye başkanı” Hızır Bey (d.1407-1459) …

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

Anne tarafından Nasrettin Hoca’nın soyundan geldiği iddia edilir.

Hızır Bey, Kureyşan Ocağı’ndan Seyit Mahmut Hayrani’nin torunlarındandı.

(Kemal Kılıçdaroğlu’nun soyu da buradan gelmektedir: Kureyşan Ocağı’nın Haydaran Kolu’na mensuptur. Ayrıntılarını 23 Mayıs 2010 tarihli Hürriyet Gazetesi’nde yazdım; meraklılar okuyabilir.)

Hızır Bey, Sivrihisarlı’ydı…

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

Babası Sivrihisar kadısı olan Celâlettin Efendi idi.

İlk öğrenimini babasından gördü; ardından Bursa’da “Molla Yegan” diye tanınan Mehmet b. Armağan’ın yanında tahsiline devam etti.

Öğrenim hayatını tamamladıktan sonra Sivrihisar’daki bir medresede müderris olarak göreve başladı.

Osmanlı ulema biyografilerinin ilk yazıldığı “Eş-Şekâ’i u’n-nu’mâniyye” adlı esere göre, Hızır Bey, Edirne’de II. Mehmet’in huzurunda yapılan ilmi toplantıda bir Arap alimiyle giriştiği tartışmada üstünlük sağlayınca padişahın dikkatini çekti.

Bursa’daki Sultaniye Medresesi’ne 50 akçe ile müderris tayin edildi.

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

Daha sonra Edirne’deki Üç Şerefeli Cami Medresesi’nde dersler veren Hızır Bey, buradan -bugünkü Bulgaristan topraklarında kalan- Yanbolu kadılığına tayin edildi.

Fatih Sultan Mehmet, İstanbul’u alıp başkent yapınca kente ilk atadığı Kadı Hızır Bey oldu…

Ama mesele Hızır Beyin bu biyografisiyle sınırlı değil…

Aydın yönetici

Aslında…

Hızır Bey seçimi Fatih Sultan Mehmet’in düşünce dünyasını ve nasıl bir “Kadı” istediğini ortaya çıkarıyor.

Hızır Bey, hangi ekole sahipti; Fahrettin er Razi!

İslam dünyasının yetiştirdiği en büyük âlimlerden biri olan Fahrettin Razi, Farabi ve İbni Sina’dan etkilendi.

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

Kelam, fıkıh usulü ve tefsir gibi dinî ilimlerin yanında, mantık, felsefe, Arap dili ve belagati, astronomi, tıp, ziraat, siyaset, geometri ve matematik gibi alanlarda önemli eserler verdi.

Dinin anlaşılmasında aklın önemine vurgu yaptı.

“Felsefe içinde kelam yapmak” fikrinin doğmasına neden oldu.

İşte…

 Hızır Bey bu rasyonel felsefi ekolü devam ettiriyordu; akılsız iman olmaz!

Kaynaklarda Hızır Beyin şahsiyeti “ikinci İbni Sina” lakabıyla ifade edildi.

Taassuptan uzak, açık fikirliydi…

Şair idi.

Türkçe şiirler yazdı.

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

Kimi eserlerini Türkçe kaleme aldı.

Kimi eserleri Türkçe’ye çevirdi.

Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u aldığında, Hızır Beyi “belediye başkanı” olarak atamasının sebebi buydu: Aydın kafalı yönetici…

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

Bu seçim, Fatih Sultan Mehmet’in neden akılcı padişah olduğunun da göstergesi.

Bugüne dönersek…

İstanbul adaylarının hangisi sizce Fatih Sultan Mehmet’in akıl yolundan yürüyor?

“Çaldılar” diye insanları hurafeye inandırmaya çabalıyorlar.

ilk istanbul kadısı hızır bey ile ilgili görsel sonucu

Bakalım seçmen 566 yıl sonra Fatih Sultan Mehmet gibi akılcılığı mı seçecek?

SONER YALÇIN

 

 

 

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s