SALA —– ALINTIDIR

SALA

Peygamber için okunan, Allah’ın bağışlaması ve selamının onun üzerine olması dileğini ifade eden dualara “salavat”, “salavatı şerife” denir.

 Sözleri “Allahümme salli ala seyyidina Muhammet” şeklindedir.

Minarelerden okunan şekline “Sala” denir.

Eskiden akşam ezanı dışında, Öğle,  İkindi ve Yatsı Ezanlarından sonra, Sabah Ezanından önce salalar verilirdi.

İrticalen okunan, bir kısmı da bestelenmiş olan dualardır.

Daha çok, “sala okumak” yerine “sala vermek” tabiri kullanılır.

Salalar eskiden her ezandan sonra, ezanın okunduğu makamdan irticalen okunurdu.

Sabah ise ezandan önce verilirdi.

Ayrıca mübarek gün ve gecelerde ezandan önce verilmesi ve ezandan önce de bir kaside okunması âdet olmuştur.

Salanın sözleri içinde, Peygamber için söylenen “Ya Rasulallah, Ya Habiballah, Ya Nebiyyallah, Ya Rahmeten lil alemin, Ya Nura arşillah…” gibi ifadeler yer alır.

Sabah okunan sala pek yaygın olarak, bestesi “Hatip Zakiri Hasan Efendi”ye ait “Dilkeşhaveran” makamındaki “Sabah Salası” adıyla bilinen saladır.

Fakat günümüzde sala neredeyse okunmaz olmuştur.

Önceleri ezanlardan sonra okunduğunu ifade etmiştik.

Anadolu’da birçok yerde mübarek günlerde, sabah ve gecelerde hala pek yaygın olarak okunmasına rağmen, (buralarda sala ile birlikte minarelerden kaside ve ilahiler de okunmaktadır) ilmin ve sanatın beşiği olan İstanbul gibi bazı büyük şehirlerde, değil ezanlardan sonra, mübarek gün ve gecelerde, hatta Ramazan’da bile okunmaz olmuştur.

Bu uygulama “Diyanet” veya “Bölge Müftülüğü” tarafından “gereksiz” ya da “bidat” olduğu gerekçesiyle okutulmamaktadır.

Şu anda yaygın olarak “Dilkeşhaveran Sabah Salası” olarak bilinen sala minarelerden “cenaze salası” okunmaktadır.

Cuma ve Ramazan gecelerinde ise bazı küçük câmilerde, görevlilerin kendi tasarrufu olarak okunmaktadır.

Bizde bu uygulama kısıtlanırken, bazı Arap ülkelerinde ezanlardan sonra sala verilmesi adeti hala devam etmektedir.

Cuma ve mübarek gün ve gecelerde Salâ:

Cuma günleri Öğle namazının vaktinde Cuma namazı kılındığı için ezandan yaklaşık bir saat kadar önce sala verilir.

Bu sala “Dilkeşhaveran Sabah Salası”nın yaygın olarak bilinmesinden dolayı Dilkeşhaveran veya Hüseyni makamında okuna gelmiştir.

Aslında herhangi bir makamda okunabilir ve uzun okunduğu takdirde çeşitli makamlara geçki yapılabilir.

“Es salatü ve’s selamü aleyke ya Rasülallah”

“Es salatü ve’s selamü aleyke ya Habiballah”

“Es salatü ve’s selamü aleyke ya Nebiyyallah”

“Es salatü ve’s selamü aleyke ya seyyidel evveline ve’l ahirin”

“Ve selamün alel mürselin”

“Ve’lhamdü li’llahi Rabbi’l alemin”

 

ANLAMI:

 

“Ey Allah’ın Resulü, salatu selam senin üzerine olsun!

Ey Allah’ın Habibi, salatu selam senin üzerine olsun!

Ey Allah’ın Arşının Nuru, salatu selam senin üzerine olsun!

Ey Allah’ın Mahlukatının Hayırlısı, salatu selam senin üzerine olsun!

Ey Öncekilerin ve Sonrakilerin Efendisi, salatu selam senin üzerine olsun!

Hamt Alemlerin Rabbi Olan Allah İçindir!”

Peygamberin sıfatlarını ihtiva eden bölümler makamın durumuna göre uzatılabilir.

Ezan…

Sabah Salası:

“Hatip Zakiri Hasan Efendi”nin bestesi olarak bilinen bu sala, eskiden minareden sabah ezanlarından önce verilirdi.

Dilkeşhaveran makamındadır ve sözleri şöyledir:

“Es salatü ve’s selamü aleyke ya Rasülallah”

“Es salatü ve’s selamü aleyke ya Habiballah”

“Es salatü ve’s selamü aleyke ya Nebiyyallah”

“Allah, Allah, Allah, Allah

“Ya hazreti Mevla”

Bayram Salası:

Ramazan ve Kurban Bayramlarında “Sabah Namazı” ile “Bayram Namazı” arasında okunur.

Bayati makamındadır ve bunun da bestesi  “Hatip Zakiri Hasan Efendi”ye aittir.

İki musiki cümlesinden oluşur.

 Bir müezzin tarafından solo kısımları okunur.

Beraber okunan kısımları diğer müezzinlerin ve cemaatin iştirakiyle okunur.

Bu salâ da maalesef artık bilinmemekte ve okunmamaktadır.

Cenaze Salası:

Cenaze salası vefat eden bir Müslüman’ın vefatını ilan etmek için minarelerden verilir. Sözleri vefat edene rahmet, af ve mağfiret dileyen dualar ihtiva eder.

 Her insanın hayatının sona ereceği, sonsuz olanın ancak Allah olduğunu anlatan ayetlerden de okunur.

Genellikle hüzün verici bir makam olduğu için “Saba” makamında irticalen (emprovize olarak) okunur.

Salanın uzunluğuna göre makam geçkileri yapılır.

“Sala, sala, salaaa,

“Ya muhavvile’l havli ve’l ahval, havvil halena ila ahseni’l hal”

“Sala”

“Accilu bi’s salati gable’l fevt ve accilu bi’t tevbeti gable’l mevt”

“Sala”

Küllü nefsin zaigatü’l mevt, sümme ileyna türce’un”

“Sala”

İnna li’llahi ve inna ileyhi raci’un”

“Salâ”

“Ya Seyyidel evveline ve’lahirin ve selamün ale’l mürselin, ve’l hamdü li’llâhi rabbi’l alemin”

Sonunda da vefat edenin ismi söylenir.

Bu cenaze salası Anadolu’da, bilhassa Konya’da meşhurdur.

Fakat İstanbul’da maalesef bilinmemektedir.

Bir cenaze olduğu zaman minareden Cuma günü ezandan önce verilen salânın aynısı verilmektedir.

Hüseyni Cenaze Salası:

Bestesi “Hatip Zakiri Hasan Efendi”ye ait bu sala minareden değil, cenaze musalladan alındıktan sonra kabre götürülünceye kadar okunur.

Kabre gidenlerin arasında müezzin ya da okumaya yetkili kişilerce okunur.

 Bazı bölümleri bir kişi tarafından, diğer kısımları beraberce okunur.

Şimdi bu sala da bilinmediği için bir cenaze olduğunda “Dilkeşhaveran Sabah Salası” olarak bilinen sala okunmaktadır.

Ya da aynı sala “Hüseyni” makamında okunmaktadır.

Reklamlar

Bir Yanıt Bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s