MEHMET EMİN YURDAKUL —— ALINTIDIR

MEHMET EMİN YURDAKUL

 

Doğum,    13 Mayıs 1869.

İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu.

Ölüm,  14 Ocak 1944 (74 yaşında)

İstanbul, Türkiye.

Meslek Şair ve Milletvekili.

Mehmet Emin Yurdakul (d. 13 Mayıs 1869, İstanbul – ö. 14 Ocak 1944, İstanbul), Türk şair, milletvekili.

“Türk Şairi”, “Milli Şair” diye anılır.

 

Türk Milli Edebiyat akımının öncü şairleri arasında yer almıştır.

Ulusçu, halkçı görüşleri savunan şiirler yazan Yurdakul, Osmanlı Meclis-i Mebusan III. Dönem Musul Mebusluğu ile TBMM II. Dönem Karahisar-ı Şarkı, III. Dönem Şebinkarahisar ve IV. Dönem (Ara Seçim), V., VI. Dönem Urfa ve VII. Dönem İstanbul Milletvekilliği ile II. Dönem İrşat Encümeni Reisliği yapmıştır.[1]

 Yaşamı

 

 1869 yılında İstanbul’un, Beşiktaş semtinde doğdu.

Babası balıkçılıkla uğraşan Salih Reis, annesi Emine Hatun’dur.

Beşiktaş Askeri Rüştiye’sinden sonra devam ettiği Mekteb-i Mülkiye’nin İdadi bölümünden ayrıldı, devlet memurluğuna başladı.

1899’da kaydolduğu Hukuk Mektebi’ne bir süre devam ettiyse de öğrenimine ABD’de devam etmek için bu okuldan ayrıldı, ancak bu isteğini gerçekleştiremedi ve devlet memurluğuna döndü[2].

 

Sadrazam Cevdet Paşa’nın tavsiyesiyle[3] Rüsumat Evrak Dairesi’nde göreve başlayan Mehmet Emin Bey, 1897-1907 yılları arasında Rüsumat Evrak Müdürlüğü yaptı.

İlk şiirini 1897’de Yunan Harbi sırasında Selanik’te Asır Gazetesi’nde yayımladı.

 “Cenge Giderken” adlı bu şiir ile ünlendi. 1899’da “Türkçe Şiirler” isimli bir şiir dergisi çıkardı.

İstanbul’da “Servet-i Fünun”’da, Selanik’te “Çocuk Bahçesi” Dergisi’nde, İzmir’de “Muktebes” adlı dergide şiirlerini yayımlamayı sürdürdü.

 

İttihat ve Terakki Cemiyeti üyesiydi.

Şiirleri ile hükümeti eleştirince 1907’de İstanbul’dan uzaklaştırılıp Erzurum’da görevlendirildi; II. Meşrutiyet’in ilanının ardından Trabzon’da gönderildi.

  1. Abdülhamit’in tahttan indirilmesi ile sonuçlanan 31 Mart Olayı’ndan sonra İstanbul’a çağrıldı; Bahriye Nezareti Müsteşarlığı’na atandı ancak bu görevi istemeyince[2] 1909’da Hicaz, 1910’da Sivas valiliği yaptı.

Çalışmasının engellendiği gerekçesiyle 1910 yılında istifa ederek İstanbul’a geri döndü.

 

Ahmet Ağaoğlu, Dr. Fuat Salih, Ahmet Ferit Beylerle birlikte “Türk kültürü, dili ve sanatının geliştirilmesi amacıyla” kurulan Türk Ocağı adlı örgütün kurucuları arasında yer aldı Örgütün ilk genel başkanı oldu, çıkarılan Türk Yurdu Dergisi’nin sorumluluğunu üstlendi.

Ancak henüz dergi çıkmadan İttihat ve Terakki Cemiyeti ile anlaşmazlığa düşünce Erzurum’a vali olarak atandı, 1912’de bu görevde iken emekliye ayrılmak zorunda bırakıldı[2].

İstanbul’a dönüp Türkçülük düşüncesini yaymak üzere yayıncılık yapmaya devam etti.

 

1913’te Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda Musul milletvekili oldu.

Türk Ocakları’nın 1918 tarihli kongresinde Hamdullah Suphi ve Ziya Gökalp gibi isimlerle birlikte örgütün “Hars ve İlim Heyeti” üyeliğine seçildi.

1919 seçimlerine katılan Milli Türk Fırkası’nın kurucuları arasında yer aldı.

 İstanbul’un işgalinden sonra Mayıs 1919’da Sultanahmet Meydanı’nda düzenlenen mitingde sarfettiği şu sözleri ünlüdür:

 

“Demir ve ateş; kardeşler ben bunlarla hiçbir vatan ve ırkın öldüğünü işitmedim.

Şerefli bir tarih ve medeniyete, sağlam bir fazilet ve ahlâka, zengin bir şiir ve edebiyata, dini ve milli ananelere, ırki ve vatani hatıralara malik olan bir milletin mahvolduğunu tarih göstermiyor…”

1921’de Milli Mücadele’ye katılmak için Anadolu’ya geçti.

Antalya, Adana, İzmir yörelerinde dolaşarak halkın ve ordunun manevi gücünü arttırıcı konuşmalar yaptı.

TBMM’de önce Şebinkarahisar, sonra da Urfa ve İstanbul milletvekili olarak beş dönem görev yaptı.

Milletvekilliğini ölümüne kadar sürdürdü.

 Şiir yazmaya Servet-i Fünun Dergisi’nde başlayan Yurdakul bütün şiirlerinde sade bir dil ve hece ölçüsü kullandı; konularını toplum dertlerinden, sosyal-epik hayat sahnelerinden aldı; uyarıcı-öğretici şiirler yazdı.

“Türk Şairi”, “Milli Şair” diye anılır.

14 Ocak 1944 tarihinde İstanbul’da öldü.

Zincirlikuyu Mezarlığı’na defnedildi.

 

Eserleri

 

Türkçe şiirler, 1899

Türk Sazı, 1914

Ey Türk Uyan, 1914

Tan Sesleri, 1915

Zafer Yolunda, 1918

Aydın Kızları, 1919

Dante’ye, 1920

Mustafa Kemal, 1928

Ankara, 1939

Cenge Giderken 1886

Fazilet ve Adalet (1890)

Ordunun Destanı (The Legend of the Army, 1915)

Dicle Önünde (In Front of Tigris, 1916)

İsyan ve Dua (The Uprising and the Prayers, 1918)

Turan’a Doğru (Towards Turan, 1918)

Türk’ün Hukuku (The Law of Turk, 1919)

Kral Corc’a (To King George, 1928)

Dış bağlantılar

 

Şiir.gen.tr – Mehmet Emin Yurdakul

Antoloji.com – Mehmet Emin Yurdakul

Kaynakça

  “TBMM Albümü”. tbmm.gov.tr. 29 Ekim 2012. Erişim tarihi: 18 Temmuz 2013.

Kültür Bakanlığı Web Sitesi, Mehmet Emin Yurdakul Sayfası

 Doyasıya Yazışmalık Sitesi Mehmet Emin Yurdakul Sayfası

 

Mehmet Emin Yurdakul (1869-1944)

Mehmet Emin Yurdakul, sanat hayatına Servetifünun Edebiyatı döneminde başlamış ve Milli Edebiyat’la Cumhuriyet dönemlerinde şiir yazmış bir şairdir.

Yazmaya şiirle başlayan sanatçının ilk şiiri 1897’de Servet-i Fünun dergisinde yayınlanmıştır.

 Edebi Kişiliği

 

Milli Edebiyat akımının öncü şairleri arasında yer almıştır.

Ulusçu, halkçı görüşleri savunan şiirler yazmıştır.

Türk Yurdu Cemiyeti ve Türk Ocağı’nın kurucuları arasında yer alan sanatçı, döneminin şiir anlayışının dışına çıkmış ve hece ölçüsüne dayalı yalın bir Türkçe kullanarak eserlerini meydana getirmiştir.

 Türk edebiyatına halkın sesini getiren gerçekçi bir şair olarak değerlendirilen Mehmet Emin Yurdakul, Osmanlıcılık ve İslamcılık akımlarına karşı Türkçülüğü savunan şiirler yazmıştır.

Coşku, ulusal duygular, kahramanlık, yüreklendirme ve öğreticilik öğelerini ön plana çıkarmıştır.

Şiire biçim yenilikleri de getirmiştir.

Dörtlük geleneğinin dışına çıkarak üçer, altışar, sekizer dizeden kurulu şiirler yazmıştır.

Milli Edebiyat akımı ve Türkçülüğün önde gelen temsilcileri arasında yer alan sanatçı, eserleriyle diğer Milli Edebiyat sanatçılarını etkilemiştir.

Mehmet Emin Yurdakul “Türk Şairi”, “Milli Şair” diye bilinmektedir.

 

Kısaca özetleyecek olursak;

 Türkçülük düşüncesini benimsemiştir.

Ona halkçı bir nitelik kazandırmıştır.

“Cenge Giderken” adlı şiiriyle tanınmış ve “Milli Şair” unvanını almıştır.

Edebiyatı düşüncelerini aktarmada bir araç olarak görmüştür.

Bütün şiirlerini hece ölçüsüyle yazmıştır.

“Toplum için sanat” anlayışını benimsemiş ve kişisel duygularına şiirlerinde yer vermemiştir.

Şiirlerinde kolay anlaşılabilen bir dil kullanmıştır.

Hece ölçüsünün uzun kalıplarını kullanmıştır. Şiiri düz yazıya yaklaştırmıştır.

Dörtlük geleneğinin dışına çıkarak üçer, altışar, sekizer dizeden kurulu şiirler yazmıştır.

Batıdan alınan nazım biçimlerini de kullanmıştır.

Didaktik bir söyleyişi benimsemiştir.

Eserleri:

 

Şiir: Türkçe Şiirler, Tan Sesleri, Turana Doğru, Ey Türk Uyan, Türk Sazı, Ordunun Destanı, Zafer Yolunda, Dicle Önünde, Mustafa Kemal

Düz yazı:  Fazilet ve Asalet, Türkün Hukuku, Kral Corc’a, Dante’ye.

Cenge Giderken

Ben bir Türk’üm dinim, cinsim uludur

Sinem, özüm ateş ile doludur

İnsan olan vatanının kuludur

Türk evlâdı evde durmaz, giderim.

 

Bu topraklar ecdadımın ocağı

Evim köyüm hep bu yurdun bucağı

İşte vatan! İşte Tanrı kucağı!

Ata yurdun evlât bulmaz, giderim.

 

Yaratanın kitabını kaldırtmam

Osmancığın bayrağını aldırtmam

Düşmanımı vatanıma saldırtmam

Tanrı evi viran olmaz giderim.

 

Tanrım şahit duracağım sözümde

Milletimin sevgileri özümde

Vatanımdan başka şey yok gözümde

Yâr yatağın düşman almaz, giderim.

 

Ak gömlekle gözyaşımı silerim

Kara taşla bıçağımı bilerim

Vatanımçün yücelikler dilerim

Bu dünyada kimse kalmaz, giderim.

 

Mehmet Emin YURDAKUL

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s