TARİH ŞERİDİ —– ALINTIDIR

TARİH ŞERİDİ

KRONOLOJi

 

 (M.Ö.)

 

3000 Sümerlerin çivi yazısını kullanmaları, tarih devirlerinin başlaması

2375 Sümerlerin ilk yazılı kanunları yapmaları

2000 Hititlerin Anadolu’yu; Akaların Yunanistan’ı istilası, Asur Devleti’nin kurulması 

1900 Hitit Devleti’nin kurulması 

1296 Kadeş Savaşı

1280 ilk yazılı antlaşma olan Kadeş Antlaşması’nın imzalanması 

1250 Fenikelilerin alfabeyi icat etmesi 

700 Lidyalıların ticarette parayı kullanmaları

334 Büyük İskender’in Asya Seferi’ne çıkması

318 Yazılı belgelerde ilk kez Hun ismine rastlanması 

209 Mete Han’ın Hun hükümdarı olması

 

(M.S.) 

 

48 Hunların ikiye ayrılmaları 

150 Kuzey Hunların Siyenpiler tarafından yıkılmaları 

216 Büyük Hun Devletinin yıkılışı 

330 İstanbul’un kurulması 

375 Hunların Avrupa’ya girmeleri, Kavimler Göç’ünün başlaması 

394 Avarların Çin’in kuzeyinde devlet kurmaları 

395 Roma İmparatorluğu’nun ikiye ayrılması

424 Akhunlar’ın kuruluşu 

552 Göktürk Devleti’nin kuruluşu 

568 Göktürk – Bizans devletleri arasında ilk ilişki 

571 Hz. Muhammed’in doğumu 

610 Hz. Muhammed’in peygamber olması 

619 Avarların İstanbul’u ilk kez kuşatması

622 Hz. Muhammed’in Mekke’den Medine’ye hicret etmesi 

624 Bedir Savaşı 

625 Uhud Savaşı 

626 Avarların İstanbul’u ikinci kez kuşatması

627 Hendek Savaşı 

628 Hudeybiye Barışı 

630 Mekke’nin fethi 

630 Doğu Göktürklerin yıkılışı 

634 Hz. Ebubekir’in ölümü, Yermük Zaferi ve Hz. Ömer’in halife seçilmesi 

636 Kadisiye Meydan Muharebesi 

637 Kudüs’ün Hz. Ömer tarafından fethi

642 Nihavend Savaşı ve İran’ın fethi 

642 Mısır’ın fethi 

644 Hz. Ömer’in ölümü, Hz. Osman’ın halife seçilmesi 

656 Hz. Osman’ın ölümü ve Hz. Ali’nin halife seçilmesi 

657 Sıffin Savaşı 

659 Batı Göktürk Devleti’nin yıkılması 

661 Hz. Ali’nin öldürülmesi ve Emevi Devleti’nin kuruluşu 

669 Emevilerin İstanbul’u birinci kez kuşatmaları 

680 Kerbela olayı 

681 Kutluk Hanın yeniden Göktürk Devleti’ni kurması

711 Tarık bin Ziyad’ın İspanya’yı fethi (Kadiks Zaferi) 

720 Göktürkler tarafından Orhun Kitabelerinin dikilmeye başlaması 

732 Puvatya Savaşı 

745 Kutluk Devleti’nin yıkılışı, Uygurların kuruluşu 

750 Emeviler’in yıkılışı, Abbasi Devleti’nin kuruluşu 

751 Talas Savaşı 

756 Endülüs-Emevi Devleti’nin kuruluşu 

835 Samerra şehirlerinin kuruluşu 

840 Kırgızların Uygurlar’ı yıkması, Karahanlıların kuruluşu 

868 Tolunoğulları Devleti’nin kuruluşu 

874 Samanoğulları Devleti’nin kuruluşu 

932 Karahanlı Devleti’nin İslamlaşması 

935 Mısır’da Akşit Devleti’nin kuruluşu 

963 Gazneli Devleti’nin kuruluşu 

965 Hazarlar’ın yıkılışı 

999 Samanoğulları Devleti’nin yıkılması 

1015 Çağrı Bey’in Anadolu seferi 

1031 Endülüs Emevileri’nin yıkılışı 

1038 Selçukluların Nişabur’u fethi 

1040 Dandanakan Savaşı ve Büyük Selçuklu Devleti’nin kurulması 

1048 Pasinler Zaferi 

1057 Tuğrul Bey’in Bağdat’a hakim olması 1071 Malazgirt Zaferi 

1077 Anadolu Selçuklu Devleti’nin kuruluşu

1081 İznik’in Selçuklular tarafından fethi

1085 Süleyman Şah’ın Antakya’yı fethetmesi

1096 Haçlı Seferleri’nin başlaması 

1099 Haçlılar’ın Kudüs’ü işgali 

1117 Suriye Selçukluların yıkılışı 

1141 Katvan Savaşı 

1157 Sultan Sencer’in ölümü ve Büyük Selçukluların dağılması 

1174 Eyyubi Devleti’nin kuruluşu 

1176 Miryokefalon Zaferi 

1178 Danişmentlilerin yıkılışı 

1187 Gazneliler’in yıkılışı 

1187 Selahaddin Eyyubi’nin Haçlıları Hıttin Zaferi’yle bozguna uğratması 

1202 Saltuklular’ın yıkılışı 

1204 Haçlılar’ın İstanbul’u zapt etmeleri ve Latin İmparatorluğu’nun kuruluşu 

1211 Doğu Karahanlı Devleti’nin yıkılması

1212 Batı Karahanlıların yıkılışı 

1215 Magna Carta’nın ilanı

1230 Yassıçemen Savaşı 

1232 İspanya’da Beni Ahmer Devleti’nin kuruluşu 

1240 Baba İshak ayaklanması

1243 Kösedağ Savaşı 

1250 Eyyubi Devleti’nin sona ermesi ve Memlüklülerin kuruluşu 

1258 Hülagu Han tarafından Abbasi Devleti’nin yıkılması 

1260 Ayn-ı Calut Savaşı 

1270 Son Haçlı Seferinin yapılması 

1277 Karamanoğulları’nın Anadolu’da Türkçe’yi resmi dil olarak kabulü, Elbistan Savaşı 

1291 Doğudaki Haçlı kalıntılarının ortadan kaldırılması 

1299 Osmanlı Devleti’nin kuruluşu 

1308 Anadolu’da Anadolu Selçuklu sülalesinin hakimiyetinin sona ermesi 

1326 Bursa’nın fethi 

1337 İzmit’in fethi 

1337 Avrupa’da Yüzyıl Savaşlarının başlaması

1353 Türklerin Rumeli’ye geçmesi 

1362 Edirne’nin fethi 

1364 Sırpsındığı Zaferi 

1376 Bulgaristan’ın fethi 

1389 1. Kosova Zaferi 

1390 Germiyanoğlu, Aydınoğlu ve Saruhanoğlu beyliklerinin Osmanlı topraklarına katılması

1392 Candaroğulları’nın Kastamonu kolunun alınması 

1396 Niğbolu Zaferi 

1400 Timur’un Sivas’ı işgali 

1402 Ankara Savaşı ve Fetret Devri’nin başlaması 

1413 Çelebi Mehmet’in hükümdar olması ve Fetret Devri’nin sona ermesi 

1444 Edirne – Segedin Antlaşması ve Varna Zaferi 

1448 II. Kosova Zaferi 

1451 II. Mehmet’in tahta çıkması 

1453 İstanbul’un Fethi, Yeni Çağ’ın başlaması

1459 Sırbistan’ın fethi 

1461 Trabzon Rum İmparatorluğu’nun Osmanlı’ya katılması 

1463 Bosna’nın Fethi 

1473 Otlukbeli Savaşı

1475 Kırım’ın fethi 

1479 Venediklilere ticari ayrıcalıklar verilmesi

1480 Otranto’nun fethi 

1483 Karamanoğulları Beyliğinin ortadan kaldırılması 

1492 Beni Ahmer Devleti’nin yıkılması ve Amerika’nın keşfedilmesi 

1514 Çaldıran Savaşı 

1515 Turnadağ Savaşı 

1516 Mercidabık Savaşı 

1517 Ridaniye Savaşı 

1520 Yavuz Sultan Selim’in vefatı ve Kanuni’nin hükümdar olması 

1521 Belgrat’ın fethi 

1522 Rodos’un fethi 

1526 Mohaç Meydan Savaşı 

1529 I. Viyana Kuşatması 

1532 Kanuni’nin Almanya Seferi 

1534 Bağdat ve Tebriz’in alınması 

1535 Fransızlara kapitülasyonların verilmesi 

1538 Preveze Deniz Zaferi, Hint Seferleri’nin başlaması 

1541 Macaristan’ın fethi 

1551 Trablusgarp’ın Osmanlı egemenliğine girmesi 

1555 Ogsburg Barışı 

1555 Amasya Antlaşması 

1560 Cerbe Zaferi 

1566 Zigetvar Seferi Kanuni’nin vefatı 

1568 Yemen’in yeniden fethi 

1570 Kıbrıs’ın fethi 

1571 İnebahtı yenilgisi 

1574 Tunus’un Osmanlılar’ın eline geçmesi

1575 Lehistan’ın himaye altına alınması 

1577 Fas’ın Osmanlı himayesine girmesi 

1579 Sokullu’nun ölümü ve Yükselme Devri’nin sonu 

1590 İran’la İstanbul’da Ferhat Paşa Antlaşması 

1596 Haçova Meydan Muharebesi 

1606 Zitvatoruk Antlaşması 

1620 Hotin Seferi ve Hotin Antlaşması 

1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması 

1645 Girit kuşatmasının başlaması 

1664 Vasvar Antlaşması 

1669 Girit’in fethi 

1683 II. Viyana kuşatması 

1699 Karlofça Anlaşması, Osmanlı Gerileme Devrinin başlaması 

1700 İstanbul Antlaşması (Rusya ile) 

1711 Prut Seferi ve Antlaşması 

1718 Pasarofça Antlaşması ve Lale Devri’nin başlaması 

1724 Osmanlı – Rus İstanbul Antlaşması

1730 Patrona Halil Ayaklanması ve Lale Devri’nin sonu 

1739 Belgrat Antlaşması 

1740 Fransa’ya verilen kapitülasyonların sürekli hale getirilmesi 

1770 Çeşme Baskını 

1773 Mühendishane-i Bahr-i Hümayun’un kurulması 

1774 Küçük Kaynarca Antlaşması 

1783 Kırım’ın Ruslar tarafından işgali 

1789 Fransız ihtilali 

1791 Avusturya ile Ziştovi Antlaşması 

1792 Rusya ile Yaş Antlaşması 

1798 Napolyon’un Mısır’ı işgali 

1801 Fransızlarla El-Ariş Antlaşması 

1804 Sırp isyanı 

1808 Senedi İttifak 

1812 Bükreş Antlaşması 

1815 Viyana Kongresi 

1820 Eflak isyanı 

1821 Mora isyanı 

1826 Yeniçeri Ocağı’nın kaldırılması (Vakayı Hayriye) 

1827 Navarin Baskını (Ruslar’ın Osmanlı Donanmasını yakması) 

1829 Edirne Antlaşması ve Yunanistan’ın bağımsızlığını kazanması 

1830 Cezayir’in Fransızlar tarafından işgali

1833 Kütahya ve Hünkar iskelesi Antlaşmaları

1839 Tanzimat Fermanı’nın ilanı 

1841 Londra Boğazlar Sözleşmesi 

1853 Kırım Savaşı’nın başlaması 

1854 Osmanlı Devleti’nin ilk defa dışardan borç para alması 

1856 Paris Barış Antlaşması ve Islahat Fermanı’nın ilanı 

1869 Süveyş Kanalı’nın açılması

1870 İtalya’nın siyasi birliğini kurması 

1871 Almanya’nın siyasi birliğini kurması

1876 Kanun-i Esasi’nin ilanı ve I. Meşrutiyet Devri’nin başlaması 

1877 Osmanlı – Rus Savaşı (93 Harbi) 

1878 Ayastefanos ve Berlin Antlaşmaları, Kıbrıs’ın İngilizler tarafından işgali 

1881 Tunus’un Fransızlar tarafından işgali ve Düyun-u Umumiye idaresinin kurulması 

1882 Mısır’ın İngilizler tarafından işgali

1897 Osmanlı – Yunan Savaşı 

1908 23 Temmuz II. Meşrutiyet’in ilanı

17 Aralık Meclis-i Mebusan’ın toplanması 

1909 13 Nisan: 31 Mart Ayaklanması 

23-24 Nisan: Hareket Ordusu’nun İstanbul’a gelmesi 

27 Nisan: II. Abdülhamid’in tahttan indirilişi

1911 1 Ekim: İtalya’nın Trablusgarp’a saldırması, Osmanlı-İtalyan Savaşı 

1912 8 Ekim: Balkan Savaşları’nın başlaması

1913 30 Mayıs: Londra Antlaşması ile Balkan Savaşı’nın sonu 

25 Temmuz: Osmanlı ordularının Edirne ve çevresini geri alması Bükreş Antlaşması 

10 Ağustos: Bükreş Antlaşması 

29 Eylül: İstanbul Antlaşması (Osmanlı Devleti’nin Bulgaristan’la yaptığı antlaşma) 

14 Kasım: Atina Antlaşması (Osmanlı Devleti’nin Yunanistan’la yaptığı antlaşma) 

1914 13 Mart: İstanbul Antlaşması (Sırbistan’la yapılan antlaşma) 

28 Temmuz: Avusturya Sırbistan’a savaş ilan etti, 1. Dünya Savaşı başladı 

2 Kasım: Osmanlı Devleti’nin 1. Dünya Savaşı’na girmesi 

1915 18 Mart: Çanakkale’de İngiliz ve Fransızlar’a karşı büyük bir zafer kazanıldı

25 Nisan: Çanakkale’de kara savaşlarının başlaması 

1916 3 Ocak: Sykes-Picot gizli antlaşmasının yapılması

9 Ocak: Müttefiklerin Çanakkale’yi terk etmeleri

19 Mart: Mustafa Kemal’in tuğgeneral olması

6-7 Ağustos: Mustafa Kemal Paşa’nın Muş ve Bitlis’i Ruslar’dan geri alması 

1917 12-16 Mart: Rusya’da Bolşevik İhtilali’nin olması ve Çarın yönetimden ayrılması

5 Nisan: ABD’nin itilaf devletleri yanında savaşa girmesi

21 Nisan: St. Jean’de Maurienne (Morien) Antlaşması ile İtalya’ya, Antalya, İzmir arasının verilmesi

26 Nisan: Yunanistan’ın itilaf Devletleri yanında savaşa katılması 

1918 8 Ocak: Başkan Wilson’un 14 ilkesini ilan etmesi 

3 Mart: Rusya’nın Osmanlı Devleti’nin de içinde bulunduğu müttefiklerle Brest-Litovsk Barışı’nı yapması 

30 Ekim: Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanması 

1919 15 Mayıs: İzmir’in Yunanlılar tarafından işgali 

16-19 Mayıs: Mustafa Kemal’in 9. Ordu Müfettişi olarak İstanbul’dan çıkıp Samsun’a varması 

28 Mayıs: Havza Genelgesi’nin yayınlanması

22 Haziran: Amasya Genelgesi’nin yayınlanması 

23 Temmuz: Erzurum Kongresi’nin toplanması

26-31 Temmuz: Balıkesir Kongresi 

16-25 Ağustos: Alaşehir Kongresi

 4-11 Eylül: Sivas Kongresi 

20-22 Ekim: Amasya Görüşmesi 

1920 12 Ocak: Mebuslar Meclisi’nin İstanbul’da toplanması 

28 Ocak: Misak-ı Milli’nin Mebusan Meclisi’nde kabulü 

16 Mart: İngilizler İstanbul’u işgal etti 

19 Mart: Mustafa Kemal’in Ankara’da yeni bir meclisin toplanması için çağrıda bulunması

23 Nisan: T.B.M.M.’nin açılması 

24 Nisan: Mustafa Kemal’in ilk T.B.M.M. başkanı olması 

29 Nisan: Hıyanet-i Vataniye Kanunu’nun Çıkarılması 

10 Ağustos: Sevr Antlaşması’nın imzalanması

18 Eylül: İstiklal Mahkemeleri’nin kurulması

3 Aralık: Gümrü Antlaşması 

1921 5 Ocak: Çerkez Ethem’in Yunanlılar’a sığınması 

6-10 Ocak: I. İnönü Savaşı 

20 Ocak: ilk Anayasa’nın kabulü (Teşkilat-ı Esasiye Kanunu) 

23 Şubat: Londra Konferansı’nın toplanması

1 Mart: Afganistan’la antlaşma yapılması 

12 Mart: İstiklal Marşı’nın kabulü 

16 Mart: Moskova Antlaşması 

31 Mart: II. İnönü Savaşı 

10-25 Temmuz: Eskişehir-Kütahya Savaşı 

5 Ağustos: Mustafa Kemal Paşa’ya Başkomutanlık yetkilerinin verilmesi 

8 Ağustos: Tekâlif-i Milliye Emirlerinin çıkarılması 

23 Ağustos: Sakarya Meydan Savaşı 

13 Ekim: Kars Antlaşması 

20 Ekim: Ankara Antlaşması 

1922 26 Ağustos: Büyük Taarruz’un başlaması 30 Ağustos: Dumlupınar Meydan Savaşı 

9 Eylül: Türk ordusunun İzmir’i kurtarması

11 Ekim: Mudanya Mütarekesi’nin imzalanması 

1 Kasım: Saltanatın kaldırılması 

20 Kasım: Lozan Konferansı’nın toplanması

1923 4 Şubat: Lozan Konferansı’nın dağılması 

17 Şubat: İzmir iktisat Kongresi’nin toplanması 

1 Nisan: T.B.M.M.’nin yenilenmesine karar verilmesi 

24 Temmuz: Lozan Antlaşması’nın imzalanması 9 Ağustos: Cumhuriyet Halk Fırkası’nın kurulması 

11 Ağustos: II. T.B.M.M.’nin açılması 

23 Ağustos: Lozan Antlaşması’nın T.B.M.M.’de onaylanması 

6 Ekim: Türk ordusunun İstanbul’a girmesi 

13 Ekim: Ankara’nın başkent olması 

29 Ekim: Cumhuriyetin ilanı, Mustafa Kemal’in Cumhurbaşkanı olması, kabine sistemine geçilmesi 

1924 3 Mart: Halifeliğin kaldırılması, Şeriye ve Evkaf Vekâletlerinin kaldırılması, Erkan-ı Harbiye-i Umumiye Vekaleti’nin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat Kanununun Kabulü, Osmanlı Hanedanının yurt dışına çıkarılması 

20 Nisan: Yeni Anayasanın kabulü 

1925 13 Şubat: Şeyh Sait İsyanı’nın başlaması

 4 Mart: Takrir-i Sükun Kanunu’nun çıkarılması 

25 Kasım: Şapka Kanunu 

30 Kasım: Tekke, Türbe ve zaviyelerin kapatılması 

26 Aralık: Uluslararası saat ve takvimin kabulü 

1926 17 Şubat: Medeni Kanunun kabulü 

19 Nisan: Kabotaj Kanunu’nun kabulü 

5 Haziran: İngilizlerle anlaşma yapılması 

16 Haziran: Mustafa Kemal Paşa’ya suikast girişimi 

15-20 Ekim: Büyük Nutuk’un T.B.M M’de okunması 

1927 28 Mayıs: Teşvik-i Sanayi Kanunu’nun çıkarılması 

1928 1 Kasım: Yeni Türk Alfabesi’nin kabulü 

1930 3 Nisan: Türk kadınlarına Belediye seçimlerine katılma hakkının verilmesi 

12 Ağustos: Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kurulması 

17 Aralık: Serbest Cumhuriyet Fırkası’nın kapatılması 

23 Aralık: Menemen Olayı 

1931 12 Nisan: Türk Tarih Kurumu’nun kurulması 

1932 12 Temmuz: Türk Dil Kurumu’nun kurulması 

18 Temmuz: Türkiye’nin Milletler Cemiyeti’ne girmesi 

1933 31 Mayıs: İstanbul Üniversitesi’nin kurulması 

1934 9 Şubat: Balkan Antantının kurulması

21 Haziran: Soyadı Kanunu’nun kabulü 

5 Aralık: Türk kadınlarına milletvekili seçilme hakkının verilmesi 

1936 20 Temmuz: Montreux Sözleşmesi’nin imzalanması 

1937 9 Temmuz: Sadabat Paktı 

1938 10 Kasım: Atatürk’ün ölümü 

1939 30 Haziran: Hatay’ın Anavatan’a katılması 

1 Eylül: II. Dünya Savaşı’nın başlaması 

1945 23 Şubat: Türkiye’nin Almanya’ya savaş ilan etmesi 

1946 21 Temmuz: Türkiye’de ilk çok partili seçimlerin yapılması

 

Kaynak: http://www.dersimiz.com/ders_notlari/Tarihi-Olaylarin-Kronolojisi-oku-22200.html

TÜRK TARİHİ

 

 

 

Türk tarihi, günümüzdeki Türk Halkların ve yabancı halkların arasında zamanla erimeden önce Türk dilini konuşmuş olan Türk topluluklarının ortak tarihidir.

Göktürklerden önce var olmuş Türk dili konuşan topluluklar bazı tarihçiler tarafından, Türk tabiri yerine Ön Türk tabiri ile anılır.

 Türkler’in siyasi bir topluluk olarak ilk tarih sahnesine çıkmalarının Hun (Hiung-nu’lar veya Şiongnu’lar) hükümdarlığı ile olduğuna dair iddialar vardır.

Başlangıcı hususunda tartışmalar olsa da Türklerin tarihi, dünya tarihinin önemli bir parçasıdır.

Avrasya ve Kuzey Afrika’da ortaya çıkan her halkın tarihi uzaktan veya yakından Türklerin hareketlerinden etkilenmiştir.

Türkler doğu kültürlerini batıya ve batı kültürlerini doğuya taşımakla da önemli bir rol oynamışlardır.

Kendi dinleri Tengricilik’ten sonra benimsedikleri yabancı dinlerinde çok kez öncüsü ve savunucusu olmuş ve yayılmalarını ve gelişmelerini sağlamışlardır (Mani dini, Musevilik, Budizm, Ortodoks ve Nasturi Hristiyanlığı, İslam).

 

Türk tarihinin başlangıcı

 

Dünya üzerinde yaşayan insan topluluklarının milletleşme süreci onların avcı-toplayıcılıktan çiftçi-çobanlığa geçmesi ile başlar.

Türkleri oluşturacak insan topluluklarının MÖ 6000’lerde koyun yetiştiriciliğine başladığı düşünülmektedir.

Bu tarih atlı göçebe Türk kültürünün başlangıcı olarak kabul edilebilir.

Bu değişiklikler ile ilk Türk kültürü olan Anav kültürü ortaya çıkmıştır.

 Türklerin atalarının MÖ 2500 ile MÖ 1700 yılları arasındaki Afanasiyevo kültürü ile başlayan ve MÖ 1700 ile MÖ 1200 yılları arasındaki Andronovo Kültürü ile devam ettiğini savunurlar.

Bu ırkın savaşçı ve göçebe kültüre sahip olduğu, MÖ 1700 yılları sonrasında kitleler halinde Altay Dağları ile Tanrı Dağları arasındaki bölgeye yayıldığı bilinmektedir.

Bilinen ilk Türk devleti İskitlerdir.(Sakalar)

 

Türk Tarihi

Milattan Önce 3. Yüzyıl

 Çu Devleti MÖ 1200

 MÖ 312: Büyük Hun Devleti’nin (Huing nu) kuruluşu ve Çin/Hiung nu arasında Kuzey Şansi Savaşı

MÖ 240: Bozkır halklarına karşı Çin’in duvar inşası: Çin Seddi

MÖ 209: Hiung nu lideri Teoman’ın ölümü ve Mete’nin Hiung-nu’ların (Hunların) lideri olması

MÖ 201: Kırgız halkından ilk kez söz edilmesi

MÖ 201: Pe-Teng Kuşatması

  

Türk Tarihi

MÖ 2. Yüzyıl

MÖ 187: Çin’in Hiung nu üzerine Pa-i-Teng seferi

MÖ 177-MÖ 165: Yue-çilerin Hiung nu’lar tarafından Kansu’dan Baktriane’ye sürülmeleri ve oradaki Helen Krallığını ortadan kaldırmaları

MÖ 177-MÖ 165: Hiung nu’ların Çin’e akınları

MÖ 138-MÖ 126: Baktria’da Çang Kien elçiliği. Çin-İran ilişkileri

MÖ 2. yüzyılda: Asya Hun Devleti(Büyük Hun Devleti) yıkıldı

  

Türk Tarihi

MÖ 1. Yüzyıl

 MÖ 49-MÖ 36: Çiçi’nin Talas’a göçü (Batı Hiung-nu)

  

Türk Tarihi

  1. yüzyıl

48: Hiung nu’ların ikiye bölünmeleri (Kuzey Hiung-nu ve Güney Hiung-nu)

93: Hiung nu’ların Sien Pi’ler tarafından mağlup edilmeleri

 

 

Türk Tarihi

  1. yüzyıl

Aşağı İtil’de (Hazar Denizi’nin kuzeyi) Hun varlığı

  

Türk Tarihi

  1. yüzyıl

260: Şan-şi’nin kuzeyinde Tabgaçlar

 

Türk Tarihi

  1. yüzyıl

304-351: Çin’in kuzeyinde Hiung-nu krallıkları (Han Zhao, Hou Zhao)

388-392: Çin’in kuzeyinde Ding ling krallığı (Wei)

374-375: Avrupa Hunlarının Don Nehri’ni geçişi

386-409: Tabgaçlar Kuzey Çin’de (Kuzey Vey)

395: Kavimler Göçü

 

 

  1. yüzyıl

402: Rouran’ın kuruluşu (Yüan Yüan/Avarlar?)

407-431: Çin’in kuzeyinde Hiung-nu krallığı (Xia)

422: Lo-yang’ın Tabgaçlar tarafından alınışı

427: Romalılar ve Hunların ittifakı

434: Bizans ile Hunlar arasında Margos Antlaşması

440: Ak Hun (Eftalit) istilalarının başlaması

451: Attila Galya’da (bugün Fransa)

452: Attila’nın Roma seferi ve Papa I. Leo ile görüşmesi

480: Hazar denizi ile Tuna nehri arasında Ön Bulgarlar

480: Mazdek İsyanları’nda Sasaniler’e Ak Hunların yardım etmesi

  

Orta Çağ/Türkler

 6`ncı yüzyıl

531-578: Kafkas Surları’nın İranlı Hüsrev tarafından dikilmesi

534: Tabgaçların (Vey Hanedanlığı) dağılması

552: Tu-kiu’lerin (Türküt’ler/Göktürkler) Rouran egemenliğe karşı ayaklanması. Birinci Göktürk Kağanlığı’nın kuruluşu.

565: Ak Hunların (Eftalitler) Göktürkler tarafından ortadan kaldırılmaları

582: Birinci Göktürk Kağanlığının bölünmesi

  

  1. yüzyıl

Orta Asya

630: Doğu Göktürk Kağanlığı’nın Çin egemenliğine girmesi, Batı Göktürk Kağanlığı’nın Çin etkisine girmesi

639: Göktürk prensi Kürşad’ın Çin sarayında ihtilal denemesi

659: Batı Göktürk Kağanlığı’nın Çin egemenliğine girmesi

673-674: Arapların Maveraünnehir’e ulaşması ve Buhara’yı kuşatması.

674: Paralı Türk askerlerinin (Memlûkler) Arap ordularında görülmeye başlanması

681: İkinci Göktürk Kağanlığı’nın kuruluşu

699: Türgiş Hanlığı’nın kuruluşu (bugünkü Kırgızistan topraklarında)

Doğu Avrupa

616: Avarların İstanbul’u birinci kez kuşatması

621: Avarlar’ın yönetimindeki Slavların ayaklanması, Balkanların Slavlaşmasının hızlanması

626: Avarların İstanbul’u ikinci kez kuşatması ve ağır kayıplar sonucunda gerilemeye başlaması

626-627: Doğu Roma İmparatoru Herakleios’un Hazarlar’dan yardım istemesi, Hazarların Sasaniler’i yenerek Kafkasya’yı işgali

630: Batı Göktürk Kağanlığı’na bağlı Don-Volga havzasında yerleşik Hazarların bağımsız olması, Karadeniz’in kuzeyinde ise Büyük Bulgar Hanlığı’nın kurulması

651-652: Sasaniler’i yıkarak tüm İran’ı ele geçiren Arap İmparatorluğu ile Hazarların savaşı

678: Hazarların batıya doğru baskısıyla Büyük Bulgar Hanlığı’nın bölünmesi

680: Balkanlara inen Bulgarların Birinci Bulgar Devleti’nu kurmaları

 

 Bulgarların bölünmesi:

 

  1. yüzyıl

Orta Asya

705-715: Arapların Maveraünnehir’i alması

720-735: Ötüken’de Orhun Anıtlarının dikilmesi

721-737: Türgişlerin Araplara karşı saldırısı

744: İkinci Göktürk Kağanlığı’nın ayaklanan Uygurlar, Karluklar ve Basmiller tarafından yıkılması

745: Uygur Kağanlığı’nın kuruluşu, Kimeklerin bugünkü Kazakistan’da bağımsız hanlık kurmaları

750: Arap İmparatorluğu’nun başına Abbasilerin geçmesiyle Türk-Arap ilişkilerinin yumuşamaya başlaması

751: Çinlilerin Orta Asya’ya girişi, Arapların Talas Muharebesi’nde Karluklar’ın yardımıyla Çinlileri mağlup etmesi, Karlukların İslamiyete geçmeye başlaması

762: Uygur Kağanlığı’nın Çin’deki Tang hanedanına An-Lu-Şan ayaklanmasının bastırılmasına yardımı

765: Uygur Hanı Bögü’nün Mani dinini benimsemesi

766: Türgiş Hanlığı’nın Uygur Kağanlığı’na bağlı Karluklar’a yenilerek dağılması, özerk Karluk Hanlığı’nın kurulması, Karluklardan kaçarak Hazar ve Aral gölleri civarına göçeden Oğuzlar’ın Oğuz Yabgu Devleti’nin temellerini atmaları

789-795 Uygur Kağanlığı’nda taht mücadeleleri ve gerileme

Doğu Avrupa

713-737 Hazar-Arap Savaşı, Hazarların Kafkasya’yı kaybı

716: Tuna Bulgar Hanlığı’nın Bizans İmparatorluğu ile ilk yazılı anlaşması ve vergi almaya başlaması

717-718: Arapların İstanbul Kuşatması’na karşı Bulgarların Bizans’a yardımı

740: Hazarların Yahudiliği resmi din olarak kabulü

745-775: Bulgar-Bizans mücadelesi

764: Hazarların Abbasiler’i yenerek Kafkasya ve İran’ın batısını istilası

780: İtil Bulgar Hanlığı’nın kuruluşu

792: Markeli Muharebesi sonrası Bizans’ın Bulgarlara tekrar vergi vermeye başlaması

796: Macar ovasına sıkışmış Avar Kağanlığı’nın Franklar tarafından işgali

  

  1. yüzyıl

 

Orta Asya

821: Uygurların Tibetlileri püskürtmesi

832: Uygur Kağanlığı’nın kargaşaya sürüklenmesi

840: Kırgızların saldırısı sonucu Uygur Kağanlığı’nın yıkılması, Kırgız Kağanlığı’nın kurulması, Uygurların güneybatıya kaçmaları, Kırgız egemenliğini tanımayan Karluklar’ın bağımsızlıklarını ilan ederek Karahanlı Devleti’nin temelini atmaları

848: Güneybatıya göçeden Uygurların Kansu Uygur Krallığı’nı kurmaları

856: Güneybatıya göçeden bir diğer Uygur kolunun Karahoca Uygur Krallığı’nı kurması

Doğu Avrupa

804: Frankların darbeleri sonucunda dağılan Avar Kağanlığı’nın Tuna Bulgar Devleti tarafından yıkılması

811-814: Tuna Bulgar Devleti’nin Bizans İmparatorluğu’nu yenilgiye uğratması

860: Güneye inen Ruslar’ın Hazar Kağanlığı’nın aleyhine Kiev’e ulaşmaları

861: Sri Derya civarındaki Peçeneklerin Oğuzlar, Kimekler ve Karluklar’ın baskısıyla Karadeniz’in kuzeyine göçleri

864-865: Bulgar kralı I. Boris’in Hıristiyanlığı kabul etmesi, Tuna Bulgarlarının tamamen slavlaşarak Türk dünyasından kopmaları

889: Karadeniz’in kuzeyindeki Peçeneklerin, Hazarlar ve Kıpçaklar’ın baskısıyla batıya ilerlemeleri

892: Batıya ilerleyen Peçenekler’in Dinyeper boylarındaki Macarlar’ı Karpatlar’ın ötesine göçe zorlamaları, Bizans İmparatorluğu ile ittifak kurmaları

Ön Asya ve Afrika

833-842: Halife Mutasım döneminde Türk kölemen askerlerin Abbasi sarayında etkilerinin artması

836: Abbasilerin başkentinin Bağdat’tan Türk kölemen garnizonunun bulunduğu Samerra’ya taşınması

868: Tolunoğulları’nın Abbasi halifesine bağlı kalarak Mısır, Suriye, Filistin ve Irak’ın kuzeyine egemenlikleri

  

  1. yüzyıl

Orta Asya

923: Çin’in kuzeyinde Göktürk soyundan gelen Şato Türklerinin Hou Tang hanedanını kurması

924: Moğol Hitayların Kırgız Devletini yıkması, Ötüken’de Türk egemenliğinin bitmesi, Kırgızların bugünkü anayurtlarına göçü

934: Satuk Buğra Han’ın İslam’ı kabul etmesiyle, Karahanlı Devleti’nin Müslümanlığı benimsemesi

979: Şato Türklerinin Kuzey Song Hanedanı’nın egemenliğine girmesi, Çin’in kuzeyinde Türk varlığının erimesi

990-999: Karahanlı Devleti’nin Samanoğulları’nı yıkması, Maveraünnehir’in 300 yıl sonra yeniden Türk egemenliğine girmesi

Doğu Avrupa

920: Rus-Peçenek savaşı

922: İbn Fadlan’ın İslamiyet’i kabul eden İdil Bulgar Hanlığı’nı elçi olarak ziyareti

940: Hazarlar’a karşı Rus-Bizans ittifakı, Hazarlar’ın Kırım’ı yitirmesi

943: Peçenekler’in Bizans İmparatorluğu’na karşı Ruslarla ittifak kurması

965: Oğuz Yabgu Devleti’nin Hazarlara karşı Ruslarla ittifak kurması

968-972: Peçenekler’in Ruslara saldırıları

969: Hazar başkentinin Rus kralı I. Svyatoslav tarafından alınışı, Hazarların Kafkasya’nın kuzeyine çekilmesi

985: Oğuz Yabgu Devleti’nin Volga Bulgar Devleti’ne karşı Ruslarla ittifak kurması

986: Selçukluların Oğuz Yabgu Devleti’nden koparak Kazakistan’ın güneyine yerleşmeleri

Ön Asya ve Afrika

905: Mısır’da Tolunoğulları hanedanına Abbasiler tarafından son verilmesi

935: Bir başka Türk kökenli haneden Akşitler’in Mısır’da iktidarı ele geçirmesi ve Suriye, Filistin, Hicaz ile Sudan’ın kuzeyine egemen olması

963: Gazne Devleti’nin kurulması, Türk egemenliğinin Afganistan ve Pakistan’a yayılması

969: Akşitler’in egemenliğinin Fâtımî Devleti tarafından sonlandırılması

  

  1. yüzyıl

Orta Asya

1036: Kansu Uygur Krallığı’nın Moğol Tankut Krallığı’nın egemenliğine girmesi

1042: Karahanlı Devleti’nin Doğu ve Batı olarak ikiye bölünmesi

1050: Kimek Hanlığı’nın Kıpçakların istilasına uğrayarak yıkılması

1089: Semerkant merkezli Batı Karahanlı Devleti’nin Selçuklu tabiyetine girmesi

1091: Kaşgar merkezli Doğu Karahanlı Devleti’nin Selçuklu tabiyetine girmesi

1092: Büyük Selçuklu Devleti’nin iç karışıklıklara sürüklenmesi sonucu iki Karahanlı devletinin tekrar bağımsız olması

Doğu Avrupa

1016: Hazar Kağanlığı’nın Ruslar ve Bizans İmparatorluğu tarafından ortadan kaldırılması

1037: Ruslar tarafından mağlup edilen Peçenekler’in Romanya’ya yerleşmeleri

1061-1068: Ruslar’ı mağlup eden Kıpçaklar’ın Karadeniz’in kuzeyi ve Ukrayna’yı ele geçirmesi

1091: Malazgirt Muharebesi’nden sonra zor durumda bulunan Bizans İmparatorluğu’na karşı saldırıya geçen Peçeneklerin Enez civarında Bizans-Kıpçak ittifakınca imha edilmesi

1093: Kıpçaklar’ın Ruslar’ı kesin yenilgiye uğratması

Ön Asya

 

1038 Selçuklu Devleti’nin Horasan’da kurulması

1040: Dandanakan Muharabesi’nde Selçukluların Gaznelileri yenerek İran’a doğru yayılmaları

1048: Bizans-Gürcü ittifakını Pasinler Muharebesi’nde mağlup eden Selçukluların Doğun Anadolu’ya girmesi

1055: Selçukluların Bağdat’ı fethederek Abbasiler’i egemenliği altına alması

1064: Selçukluların Ani Kalesini fethederek Ermeni-Gürcü direnişini kırması

1071: Malazgirt Muharabesi’nde Bizans İmparatorluğu’nu yenen Selçuklular Anadolu’ya yayılmaları

1072: Sivas’ta Danişmentliler Beyliği’nin kuruluşu (Büyük Selçuklulara bağlı)

1077: Başkenti İznik olan Anadolu Selçuklu Devleti’nin kuruluşu (Büyük Selçuklulara bağlı)

1081: Çaka Beyliği’nin Ege kıyılarında donanma inşası ile Türk Deniz Kuvvetleri’nin kuruluşu

1085: Suriye Selçuklu Devleti’nin kuruluşu

1092: Sultan Melikşah’ın Haşhaşiler tarafından öldürülmesi sonucu Büyük Selçuklu Devleti’nin iç karışıklıklara sürüklenmesi

1096: Birinci Haçlı Seferi’nin öncülerinin Anadolu Selçuklu Devleti tarafından İznik’te imhası

1096-1099: Birinci Haçlı Seferi sonucunda İznik ve Batı Anadolu’nun Bizans tarafından geri alınması, Suriye ve Filistin kıyılarında Haçlı devletçiklerinin oluşması

Güney Asya

 1001-1027: Gazne Devleti Hakanı Gazneli Mahmut’un Hindistan’a seferleri, Türk egemenliğinin ve İslamiyet’in Hindistan’ın kuzeyi ve Bangladeş’e yayılması

1037-1059: Gazne Devleti’nin Büyük Selçuklu Devleti’yle mücadelesi, Horasan ve İran’ın Selçukluların egemenliğine geçmesi

1059: Gazneliler ve Büyük Selçuklular arasında barış anlaşması

1079-1080: Gazne Devleti’nin Afganistan’da güç kazanan Gurlular’ı mağlup etmesi

  

  1. yüzyıl

Ön Asya

1100: Danişmentlilerin Antakya Prensliği’ni Malatya’da yenerek Haçlıların Güneydoğu Anadolu’ya ilerlemelerini kesin olarak durdurmaları

1101: Anadolu Selçuklu Devleti ve Danişmentlilerin Haçlılar’ı Kastamonu ve Merzifon’da mağlup edişleri

1104: Büyük Selçuklu Devleti’nin Harran’da Haçlılar’ı yenerek Fırat’a ilerlemelerinin önünü kesmesi

1104: Şam’da Börüoğulları Atabeyliğinin kuruluşu

1105-1128: Suriye’de Selçuklular’ın Haçlılarla mücadelesi, Şam ve Halep’in Haçlı kuşatmalarına direnişi

1127: Musul’da Zengi Atabeyliği’nin kuruluşu

1127-1174: Zengiler’in Haçlılar’la mücadelesi

1144: Zengiler’in Urfa’yı fethi

1144: Erbil’de Beyteginliler Atabeyliğinin kuruluşu

1147-1149: Urfa’nın düşüşü üzerine düzenlenen II. Haçlı seferinde Anadolu Selçuklu Devleti’nin Eskişehir ve Ladik’te Haçlılar’ın Alman kolunu mağlup etmeleri, Zengiler’in Haçlılar’ın Şam Kuşatmasını püskürtmeleri

1150: Zengiler’in dört Haçlı devletinden biri olan Urfa Kontluğu’nu ortadan kaldırmaları

1154: Zengiler’in Börüoğulları Atabeyliğini ortadan kaldırmaları

1173-1178: Anadolu Selçuklu Devleti’nin Danişmentlilerin tüm topraklarını ele geçirerek Anadolu’da tek güç haline gelmesi

1174-1183: Selahaddin Eyyubi’nin Zengi’nin Suriye’deki egemenliğini sonlandırması

1176: Miryakefalon Savaşı’nda Bizanslıların Anadolu Selçuklu Devleti tarafından bozguna uğratılması, Anadolu’da Selçuklu egemenliğinin kesinleşmesi

1190: III. Haçlı Seferi’nde Haçlılar’ın Alman kolunun Konya’yı istilası, Silifke’de Alman İmparatorunun boğulması sonrasında Alman ordusunun dağılması

İran ve Orta Asya

 

1092-1118: Büyük Selçuklu Devleti’nde iç karışıklıklar ve yarı bağımsız atabeyliklerin ortaya çıkması

1132: Moğol Karahıtaylar’ın Karahoca Uygur Krallığı’nı ortadan kaldırarak Türk topraklarına doğru ilerlemeye başlamaları

1134: Karahitaylar’ın Doğu Karahanlılar’ı yıkmaları

1137: Karahıtaylar’ın Batı Karahanlılar’ı yıkmaları ve Orta Asya’da hâkim güç olmaları

1141: Katvan Muharebesi’nde Karahitaylar’a mağlup olan Büyük Selçuklu Devleti’nin çöküşe geçmesi

1154-1157: Oğuzların isyanı sonrasında Büyük Selçuklu Devleti’nin dağılması, Harzemşahlar Devleti’nin bağımsız olması

1182-1194: Harzemşahlar Devleti’nin İran, Horasan ve Karahitaylar’ı yenerek Maveraünnehir’i ele geçirmesi

1188: Büyük Selçuklu Devleti’nin ardıllarından Kirman Selçuklu Devleti’nin Oğuzlar tarafından ortadan kaldırılması

1194: Büyük Selçuklu Devleti’nin ardıllarından Irak Selçuklu Devleti’nin Harzemşahlar Devleti tarafından ortadan kaldırılması

Güney Asya

 

1117: Büyük Selçuklu ordusunun Gazne’ye girmesi ve Gazne Devleti’ni vergiye bağlaması

1119: Gazne Devleti’nin kuzey Hindistan’daki egemenliğinin pekişmesi

1135: Büyük Selçuklu ordusunun tekrar Gazne’ye girmesi ve Gazne Devleti’ni yeniden vergiye bağlaması

1148-1151: Gurlular’ın Gazne’yi ele geçirerek büyük yıkım yapmaları

1152: Büyük Selçukluların Gazne’yi Gurlular’dan kurtarması

1157-1163: Büyük Selçuklu Devleti’nin dağılmasıyla Gazne ve Afganistan’ın tekrar Gurlular’ın eline geçmesi

1186: Başkenti Lahor olmak üzere Pencap’a egemen olmaya devam eden Gazne Devleti’nin Gurlular tarafından yıkılışı

Doğu Avrupa

 

1111-1116: Ruslar’a yenilen Kıpçak boylarının Gürcistan’a göçü ve Gürcüler ile ittifakı

1123: Kıpçaklar’ın desteklediği Gürcüler’in Büyük Selçukluları’ı Tiflis’ten çıkarması

1150: Kıpçaklar’ın Dinyeper boylarında yeniden güçlenmeye başlamaları

1154: Ruslar’ı püskürten Kıpçaklar’ın Harkov civarında yeniden egemenliklerini kurmaları

1157-1174: İdil Bulgarları’nın Ruslar’la mücadeleleri

1174-1185: Kıpçaklar’ın Ruslar’a karşı askeri başarıları

 

 

 

Moğol İmparatorluğu’nun yayılmasından önce son durum

  1. yüzyıl

 

Ön Asya ve Ortadoğu

 

1202: Anadolu Selçuklu Devleti’nin Saltuklu Beyliği’ni ortadan kaldırarak Doğu Anadolu’ya genişlemesi

1207: Antalya’nın fethiyle Anadolu Selçuklu Devleti’nin Akdeniz’e açılması

1214: Sinop’un fethiyle Anadolu Selçuklu Devleti’nin Karadeniz’e açılması

1228: Anadolu Selçuklu Devleti’nin Mengüçlü Beyliği’ni ortadan kaldırması

1230: Moğol istilasından kaçarak Anadolu’ya ilerleyen Harzemşahlar’ın Yassı Çemen Muharebesi’nde Anadolu Selçuklu Devleti tarafından durdurulması

1239: Baba İshak Ayaklanması’nın Anadolu Selçuklu Devleti’ni güçten düşürmesi

1243: Kösedağ Muharebesi’nde Anadolu Selçuklu Devleti’nin Moğollar karşısında bozguna uğraması

1250: Mısır’da Türk kökenli Kölemenler’in Eyyubiler’e son vererek iktidarı ele geçirmeleri

1299: Osmanlı Devleti’nin kuruluşu

Orta Asya

1212: Fergana’da hüküm süren Karahanlılar’ın Harzemşahlar Devleti tarafından ortadan kaldırılması

Güney Asya

1206: Türk kökenli kölemen komutanlar tarafından Delhi Sultanlığı’nın kuruluşu

1236: Delhi Sultanlığı’nın tüm kuzey Hindistan, Keşmir ve Bangladeş’e egemen olması

1290: Delhi Sultanlığı’nda yönetimi Türk kökenli Halaciler’in ele geçirmesi

Doğu Avrupa

 

  1. yüzyıl

 

1320-1424: Delhi’de Tuğluk Hanedanlığı

1346: Osmanlıların Avrupa’ya geçişi

1361: Edirne’nin Osmanlılar tarafından alınışı

1370: Timur’un iktidarı ele alması

1382: Toktamış’ın Altın Ordu’nun başına geçmesi ve Moskova’yı ateşe vermesi

1389: Kosova: Osmanlıların Balkanlar’da egemenlik sağlaması

1389-1403: I. Bayezit hükümdarlığı

1398: Timur’un Hindistan seferi

 

 

  1. yüzyıl

 

Ön Asya

1402: Timur ile I. Bayezit arasında Ankara Muharebesi

1406: Akkoyunlular ile Karakoyunluların tekrar tarih sahnesine çıkışı

1453: Fatih Sultan Mehmet’in İstanbul’u fethi

1453-1504: Akkoyunlu Devleti’nin altın çağı.

Orta Asya

 

1405: Timur’un ölümü

1405-1447: Şahruh’un Herat’a gelişi

1412-1460: Ebu’l Hayr’ın Özbek gücünü kuruşu.

1447-1449: Uluğ Bey

1456: Kazak Hanlığı’nın kuruluşu

Güney Asya

1414-1517: İranileşmiş Türk Hanedanlığı Delhi Seyyidleri

Doğu Avrupa

 

1430: Kırım Hanlığı’nın kuruluşu

1445: Kazan Hanlığı’nın kuruluşu

1462-1505: Astrahan Hanlığı’nın kuruluşu

1473: Hüseyin Baykara: Timur Rönesansı

  

Yeni Çağ

 

  1. yüzyıl

Doğu Avrupa

 

1502: Kırım Hanlığı’nın Altın Ordu Devleti’ni yıkması

1552: Rusya’nın Kazan Hanlığı’nı ilhakı

1556: Rusya’nın Astrahan Hanlığı’nı ilhakı

1557: Rusya’nın Nogay Hanlığı’nı ilhakı

1571: Kırım Hanlığı’nın Moskova’yı yakması

1580-1598: Rusya’nın Sibir Hanlığı’nı ortadan kaldırması

Orta Asya

 

1500: Muhammed Şeybani ve Maveraünnehir’de Özbekler

1510: Muhammed Şeybani’nin İsmail tarafından mağlup edilmesi

Ön Asya

 

1502: İsmail’in İran’da Safevi Hanedanlığını kurması

1514: Çaldıran Muharebesi, Osmanlıların Doğu Anadolu’ya yerleşmesi

1516: Ridaniye Muharebesi, Osmanlıların Suriye ve Filistin’i Kölemen Devleti’nden alması

1517: Osmanlıların Hicaz’da egemenlik kurmaları

1534: Osmanlıların Irak’ı Safevilerden alması

1538: Osmanlıların Yemen’de egemenlik kurmaları

1546: Osmanlıların Basra Körfezi’ne çıkışı

1551: Osmanlı egemenliğinin Katar ve Umman’a ulaşması

1578: Osmanlıların Hazar Denizi’ne ulaşması

1590: Osmanlıların tüm Kafkasya ve Batı İran’ı almaları

Güney Asya

 

1526: Babür İmparatorluğu’nun kuruluşu

Afrika

 

1516: Cezayir’de Osmanlı idaresinin kuruluşu

1516-1517: Osmanlıların Kölemen Devleti’ni yıkması, Mısır’da Osmanlı egemenliği

1551: Libya’da Osmanlı egemenliğinin başlangıcı

1557: Osmanlıların Habeş Eyaleti’ni kurması

1574: Tunus’ta Osmanlı egemenliğinin başlangıcı

1577: Osmanlı egemenliğinin Fizan’a yayılması

1576-1580: Fas’ta Osmanlı nüfuzu

 

  1. yüzyıl

Doğu Avrupa

 

1600: Sibir Hanlığının mağlup edilmesi

1606: Osmanlı İmparatorluğunun zirveye ulaşmasını simgeleyen Zitvatoruk Antlaşması

1683: Viyana’nın Osmanlılar tarafından kuşatılması

1699: Karlofça Antlaşması. Osmanlıların gerilemeye başlaması.

Ön Asya

 

1605: Rusya’nın Yenisey’i işgali

1615-1650: Kırgızların Ruslara karşı mücadelesi

1620: Rusya’nın Yakut topraklarını ilhakı

1628: Dolganlar’ın Rusya egemenliğine girmesi

1628-1630: Doğu Moğollarına yenilen bir diğer Moğol kavmi Kalmukların Kazakistan’ı çiğneyerek Volga havalisine yerleşmesi

1634-1642: Rusya’nın Yakut isyanlarını bastırması

1639: Rusya’nın Büyük Okyanus’a ulaşması

1680: Moğol Çungarların Doğu Türkistan’ı ele geçirmesi, Çağatay Hanlığı’nın sonu

1680-1698: Çungarların Kazak Hanlığı’nı istilası

Güney Asya

 

1628-1658: Hindistan imparatoru Şah Cihan.

1658-1707: Hindistan imparatoru Evrengzeb.

Afrika

  1. yüzyıl

Doğu Avrupa

 

1742-1775: Rusya’da Pugaçev Savaşı (Tatar ayaklanması)

1783: Kırım’ın Ruslar tarafından ilhakı.

Ön Asya

1717-1730: Osmanlıların Lâle Devri

1736-1747: Nadir Şah akını

1794: İran’da Kacar Hanedanlığı’nın bir Türk tarafından kuruluşu

Orta Asya

 

1709: Hokand Hanlığı’nın kuruluşu

1709-1718: Çungarlar-Kazak Hanlığı mücadelesi

1718: Kazak Hanlığı’nın üçe bölünmesi

1721: Rusya’nın Hakasya’yı ilhakı

1731: Kazak Hanlığı’nın küçük cüzünün Rus himayesine girmesi

1740-1747: Hive Hanlığı’nda İran egemenliği

1755-1759: Çin’de yönetimi ele geçiren Mançu Hanedanı’nın Çungarlar’ın elindeki Doğu Türkistan’ı ele geçirmesi

1755: Çungarlar’a bağlı Tuva’nın Çin’de yönetimi ele geçiren Mançu Hanedanı’nın egemenliğine girmesi

1756: Rusya’nın Altay bölgesini ele geçirmesi

1785: Buhara Hanlığı’nda Mangıtların yönetimi ele geçirmesi

Güney Asya

Afrika

 

1705: Osmanlı Devleti’ne bağlı Tunus’ta Hüseyni Hanedanı

1798-1799: Napoleon Bonaparte’ın Mısır seferi. Türk-Fransız mücadelesi.

 

  1. yüzyıl

Doğu Avrupa

 

1829: Yunanistan’ın bağımsız olması

1878: Berlin Antlaşması, Sırbistan, Karadağ, Romanya’nın bağımsızlıklarını, Bulgaristan’ın özerkliğini kazanması

1881: Yunanistan’ın Teselya’yı ilhakı

1885: Bulgaristan’ın Şarkî Rumeli’yi ilhakı

Ön Asya

 

1813: Rusya’nın Dağıstan ve Azerbaycan’ı ilhakı

1827: Balkarlar’ın Rus egemenliğine girmesi

1828: Karaçaylar’ın Rus egemenliğine girmesi

1828: Rusya’nın Revan ve Nahçıvan’ı ilhakı

1829: Rusya’nın Ahıska’yı ilhakı

1839: Osmanlı Devleti’nde Tanzimat Fermanı

1876: Osmanlı Devleti’nde ilk anayasa

1881:Gazi Mareşal Mustafa Kemal Paşa’nın doğumu.

Orta Asya

 

1820: Kazak Hanlığı’nın Büyük cüzünün Hokand Hanlığı’nın egemenliğine girmesi

1847: Kazak Hanlığı topraklarının tamamen Rusya’nın eline geçmesi

1851-1854: Hive Hanlığı’nın Ruslara yenilgisi

1864: Rusya’nın Batı Türkistan’a yönelik seferlerinin başlaması

1865: Doğu Türkistan’da Kaşgar Hanlığı’nın kuruluşu

1866: Buhara Emirliği’nın Rus egemenliğine girmesi

1868: Hokand Hanlığı’nın Rus egemenliğine girmesi

1871: Rusların Balkaş Gölü civarını işgali

1873: Hive Hanlığı’nın Rus egemenliğine girmesi

1876: Rusya’nın Hokand Hanlığı’nı ilhakı

1877-1878: Çin’in Kaşgar Hanlığı’nı ortadan kaldırması

1881-1884: Rusya’nın Türkmenistan’ı ilhakı

Güney Asya

 

1805: Babür Devleti’nin Maratha Konfederasyonu’nu yenen İngilizlerin himayesine girmesi

1857: İngilizlerin Babür Devleti’ni ortadan kaldırmaları, Hindistan’daki dokuz yüzyıllık Türk idaresinin/varlığının sonu

Afrika

 

1801-1815: ABD’nin Garp ocakları ile mücadelesi

1822: Sudan’ın Osmanlı idaresine girmesi

1830-1842: Fransa’nın Cezayir’i işgali

1831-1840: Osmanlı-Mısır mücadelesi, Mısır’ın özerklik kazanması

1869: Süveyş Kanalı’nın açılması

1881′:Fransa’nın Cezayir’i işgali

1882: İngiltere’nin Mısır’ı işgali

1885: İtalya’nın Habeş Eyaleti’ni işgali

1885: Sudan’daki Türk yönetiminin sonu

1888: İngiltere’nin Somali’yi işgali, Afrika Boynuzu’nda Türk varlığının sonu

  1. yüzyıl

 

Anadolu Türkleri 60 yıl kadar bir zaman için tek uzun ömürlü, bağımsız bir devlete sahip Türk topluluğu olarak kalmıştır.

1905: Cedidcilik hareketlerinin başlaması.

1910-1920: Kazakların ve Kırgızların Alaş Orda Hükümeti

1911-1912: Trablusgarp’ın İtalya tarafından işgali

1912: Balkan savaşları

1915-1916: Çanakkale Savaşı

1915-1918: Osmanlı’da Ermeni Tehciri

1917: Türkistan’ın özerkliğini ilan etmesi

1918: Türkiye ile İtilaf Devletleri arasında Mondros Mütarekesi imzalandı.

1919-1922: Kurtuluş Savaşı gerçekleşti.

1919-1928: Sovyetlere karşı Basmacı mücadelesi

1921-1944: Tannu Tuva Halk Cumhuriyeti

1922: Türklerin Yunanlara karşı zaferi.

1923: Cumhuriyet’in ilan edilmesi

1932-1934: Çin’de Uygurların Doğu Türkistan İslâm Cumhuriyeti

1938: Mustafa Kemal Paşa’nın vefatı.

1944: Rus ordusunun yardımı ile kısa ömürlü bir Doğu Türkistan Cumhuriyeti ilan edilmesi.

1955: Sincan Uygur Özerk Bölgesi: Sincan’ın (Doğu Türkistan’ın) özerk bölge ilan edilmesi

1971: Avrupalıların Orta Asya’dan çekilmeye başlaması

1974: Türkiye’nin Kıbrıs çıkartması

1983: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’nin bağımsızlığını ilan etmesi.

1988: Azeri-Ermeni ihtilafının başlaması

1990: Sovyetlerin Bakü baskını

1991: SSCB’nin dağılması. BDT’nin ortaya çıkması

1992: BDT Türk Cumhuriyetlerinin BM’ye kabulü:

Kazakistan Cumhuriyeti

Özbekistan Cumhuriyeti

Azerbaycan Cumhuriyeti

Türkmenistan Cumhuriyeti

Kırgızistan Cumhuriyeti

1992: 30 Ekim 1992’de Ankara’da ilk Türk Dili Konuşan Ülkeler Zirvesi’nin yapılması.

1993: Azerbaycan’ın bir kısmının Ermeniler tarafından işgali.

1993: 1993 yılında, Türk Dili Konuşan Ülkelerin kültür ve sanat alanlarında işbirliğini sağlayan Türk Kültür ve Sanatları Ortak Yönetimi’nin Almatı’da kurulması.

1993: Kültürel, ekonomik ve siyasi nitelikte bir forum olan ve tüm Türk devlet ve toplulukları ile akraba toplulukların katıldığı ilk Türk Kurultayı’nın yapılması.

 

 

  1. yüzyıl

2005: Kırgızistan’da Lale devrimi.

2005: Kazak lider Nursultan Nazarbayev’in yaptığı ulusa sesleniş konuşmasında Orta Asya’da ortak pazar kurulması teklifi.

2005: Özbekistan’da Andican olayları

2006: Bakü-Tiflis-Ceyhan boru hattının hizmete girmesi.

2007: Hazar denizinin statüsünün belirlenmesi için kıyıdaş ülkelerin ilk defa bir araya gelmesi.

2008: 21 Kasım 2008 tarihinde Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan ve Kırgızistan arasında Türk Dili Konuşan Ülkeler Parlamenter Asamblesi kurulması.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s