SATI KADIN —— ALINTIDIR

SATI KADIN

 

Köylü kadının ikram ettiği ayranı içen ATATÜRK teşekkür ettikten sonra ona sorar, “Senin kocan yok mu?”.

Tunç yüzlü, elleri nasırlı Türk anası Ankara’nın kendine özgü şivesiyle kocasının Sakarya Savaşı’nda yaralandığını, yarı yatalak olduğunu anlatır.

Atatürk sorar, “Peki ne zaman doğdun?”. Kadın cevap verir, “1919’da doğdum ATAM!” der.

Atatürk bir an düşünür.

Yıl 1934 olduğuna göre kadın 15 yaşındayım, demiş olmaktadır.

Oysa orta yaşları bulmuş görünmektedir. Atatürk tekrar sorar, “Nasıl olur?”.

 Kadın: “Biz buralarda o tarihten önce yaşamıyorduk ki ATAM” cevabını verir.

Atatürk bu girişken, hazırcevap, Anadolu kadınının zekice nüktesi karşısında gülümser.

Ayrılırken yaverine kadının adını soyadını adresini not ettirir.

İşte bu köylü kadını ilk kadın milletvekilimiz SATI KADIN’dır…

 

Hatı Çırpan

 

Satı Çırpan

 

Hatı Çırpan (Satı Kadın; d. 1890 – ö. 21 Mart 1956), Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın milletvekillerinden.

1935 seçimlerinde Ankara’dan meclise girdi. 1890’da Kazan Köyü’nde doğmuştur (Mustafa Kemal’e 19 Mayıs 1919 doğumlu olduğunu söylediği aktarılmaktadır).

Kurtuluş Savaşı’nda gazi olmuş bir askerin eşiydi.

Çiftçilik ve babasının ardından köy muhtarlığı yaptı.

5 çocuk annesiydi.

Kazan’ı ziyaret eden Mustafa Kemal ile tanıştı ve kendisinin tavsiyesiyle milletvekili adayı olmuştur.

O dönemde Hatı ile ilgilenen Mustafa Kemal, Satı adını Hatı olarak değiştirmesini istemiştir.

 

Satı Kadın olarak bilinse de TBMM kayıtlarına adı Hatı Çırpan olarak girmiştir.

26 Ekim 1933’te kadınlara muhtar olma hakkı verilmesi sonrasında kazan köyünün muhtarlık seçimlerini kazanan Hatı Çırpan Türkiye’nin ilk kadın muhtarlarından olma unvanını da kazanmıştır.[1]

 

Kaynaklar

  http://tekadam.8k.com/kadinm.htm#_ftn31

Dış bağlantılar

 Muhammet Yıldız – Türkiye’de Kadın Haklarının Siyasi Gelişimi, Basılmamış Yüksek Lisans Tezi Erzurum, 2012.

 

 

 Atatürk ve Satı Kadın

Türk Kadınına seçme ve seçilme hakkının tanınması ile TBMM’de seçilen ilk kadın milletvekillerinden biri olan “SATI ÇIRPAN”ın (2) bu ilçeden olması da başlı başına bir ilgi alanı olmasını sağlamıştır.

Satı ÇIRPAN kamuoyunda “SATI KADIN” olarak tanınan kişinin kendisidir.

Kısaca Satı Kadın’ı tanımak ve tanıtmak için ilçeye gittim; ilk durduğum yerde mezarını sordum.

Hemen tarif ettiler, ilçe merkezinde olduğunu öğrendim.

2014 Mart ayında mezar yenilenmiş, adına çeşme ve yaşadığı ev restore edilerek müze haline getirilmiştir.

Gerçekten görülmeye değer, güzel şeyler yapılmış.

“Satı Kadın kimdir?” sorusunun cevabını müzedeki bilgilerden açık bir şekilde öğreniyoruz.

Satı Kadın 1890 yılında Kazan’da doğdu.

8 Şubat 1935 tarihinde T.B.M.M. 5. Dönem milletvekili seçiminde Ankara Milletvekili olarak meclise giren 17 kadın milletvekilinden biridir.

 Asıl adı Satı (Hatı) ÇIRPAN’dır.

Atatürk Kızılcahamam’a giderken Kazan Köylüleri kendisini coşku ile karşıladı; Atatürk aracından inerek köylülerle sohbet etti.

Kadınlar, çocuklar, halk bir şeyler ikram etmek için yarışa girmişlerdi.

Bu arada bir kadın soğuk bir ayranı Ata’ya uzattı.

İkram edilen ayranı içen M. Kemal, kadının yüzüne baktı, teşekkür ettikten sonra kendisinin Kazan Köyünün muhtarı olduğunu, adının Satı olduğunu kocasının İstiklal Savaşı gazisi olduğunu öğrendikten sonra Satı Kadın’a ne zaman doğduğunu sormuştur.

Satı cevaben, 1890 yılında doğduğu halde 19 Mayıs 1919’da doğduğunu söylemiş ve o tarihten önce yaşamadığını söylemiştir.

Bu sözler büyük kurtarıcıyı mutlu etmiştir.

Satı Kadın Türkiye’nin ilk kadın muhtarı olmuştu, muhtarlık mührünü kocasından devralmıştı.

Satı Kadın’ın Türk kadınının her görevi yapma yeteneğine sahip olduğunu söylemesinin de Ata’yı etkilediği şüphesizdir.

 Mustafa Kemal’in Satı Kadın’la sohbetinden mutlu olduğunu ileriki seçimde görüyoruz. Mustafa Kemal Kazan’dan ayrılırken yaverine kadının ismini ve adresini not ettirdi.

Mustafa Kemal 1923 yılında İzmir’de yaptığı bir konuşmada “Şuna inanmak lazımdır, dünya yüzünde gördüğünüz her şey kadının eseridir.” demiştir.

Satı Kadın T.B.M.M.’de Ankara Milletvekili olarak görev yaptı.

 Bu görevini tamamladıktan sonra Kazan’a döndü ve 19 Mart 1956 günü hayatını kaybetti.

Satı Kadın’ın oğlu Remzi Çırpan Kazan’da daha sonraki yıllarda dört dönem Belediye Başkanlığı yapmıştır.

Satı Kadın adına yaptırılan mezar 2014 yılı Mart ayında ölüm yıldönümünde yenilenmiş ve mezarın bulunduğu alan Ulu Camii ile birlikte yeniden düzenlenmiştir.

Satı Kadın’ın konutu restore edilerek müze haline getirilmiştir.

Müzede zamanının eşyaları ve geniş bir fotoğraf koleksiyonu sergilenmektedir.

Müzede, Belediyeden bir görevli sürekli görev yapmaktadır, burasının temiz ve bakımlı bir mekân olduğunu gördük.

Ayrıca Belediye’de görevli isminin Ayfer olduğunu tablolarından anladığımız bir ressam hanımefendinin tabloları da gerçekten anlamlı olmuş.

İki katlı olan bu konut klasik Türk evi özelliğini taşımaktadır.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s