FİKRET MUALLA —– ALINTIDIR

FİKRET MUALLA

 

Fikret Muallâ Saygı

(1903; Moda, Kadıköy, İstanbul – 1967, Reillanne).

 Türk ressam.

Çalkantılı ve bohem yaşam tarzı nedeniyle sadece sanatı değil, yaşamı da resim tarihine adeta bir mitoloji olarak geçmiştir.

fikret mualla hayatı ile ilgili görsel sonucu

Yaşamı

fikret mualla kimdir ile ilgili görsel sonucu 

1903 yılında İstanbul’un Moda semtinde doğdu.

Babası, Düyun-u Umumiye ikinci müdürü Ekrem Bey (Mehmet Ekrem Mualla Saygı) annesi Emine Nevber Hanım idi.

Kız çocuk bekledikleri için önceden Mualla adını belirlemişlerdi, bebek erkek olunca Fikret adı eklendi.

Çocukluk ve gençlik yılları Kadıköy, Bahariye çevresinde geçti.

Saint Joseph ve Galatasaray liselerinde öğrenim gördü.

Yatılı olarak Galatasaray Lisesi’ne verilmesinin sebebinin, kendisini derslerine çalışmaktan alıkoyan futbol tutkusu olduğu rivayet edilir.

Futbolcu dayısı Hikmet Topuzer’in etkisi ile futbola çok düşkündü.

12 yaşında, Galatasaray Lisesi’nde futbol oynarken bir kaza sonucu sağ ayağının kırılması ve topal kalması ile büyük bir sarsıntı geçirdi.

fikret mualla kimdir ile ilgili görsel sonucu

Çok düşkün olduğu annesinin kaybı ise onda derin izler bırakan ikinci olaydı.

Okuldan kaptığı gribi eve taşıması sonucu İspanyol gribine yakalanan annesinin genç yaşta ölümü üzerine Fikret Mualla’nın hayatına suçluluk duygusu egemen oldu.

Annesinin ölümünün hemen ardından babasının çok genç birisiyle yeniden evlenmesi de onu çok etkilemişti.

Ardından babasının bu genç hanım yerine oğlunun tepki göstermeyeceğini düşündüğü akrabaları Behice Hanım ile evlenmesi de oğlunda benzer öfkeli bir tepki yarattı.

Yaşadığı sarsıntılar Fikret Mualla’yı sinirli ve uyumsuz birisi yapmıştı.

Babasının evliliğini bir türlü benimseyemeyen Fikret Mualla, 17 yaşında iken Galatasaray Lisesi’ndeki öğrenimini yarıda bırakıp İsviçre’ye mühendislik okuması için gönderildi.

Bunu, evden atıldığı şeklinde yorumladı.

 İsviçre’de zamanla, resmin mühendislikten daha çok ilgisini çektiğini fark etti.

Savaş yıllarına rastlayan İsviçre’deki öğrencilik döneminde parasız kalmıştı.

Dönemin konsolosunun (Rıza Bey) desteği sayesinde resim eğitimi almak için Almanya’ya geçti.

Münih Güzel Sanatlar Akademisi’nde afiş ve desinatörlük, ardından Berlin Güzel Sanatlar Akademisi’nde resim eğitimi aldı.

Akademide Hale Asaf ile birlikte Arthur Kampf’ın öğrencisi oldu.

Almanya’da bulunduğu yıllarda babasının mali durumu bozulup para gönderemez hale gelmesinden sonra Mısır Hidiv’i Abbas Halim Paşa’dan maddi destek gördü.

Almanya’da topallığı ve utangaçlığı nedeniyle yalnızlaşan Fikret Mualla, resim yapmadığı zamanlarda içki içiyordu.

İlk defa 1928 yılında Almanya’da alkol bağımlılığı nedeniyle tedavi olmak zorunda kaldı.

Tedavisinin ardından İtalya ve Fransa’daki sanat merkezlerini gezdi.

 

İstanbul yılları

 

Fikret Mualla, evden gelen para kesilince geçim sıkıntısı çektiği için 1937’de Türkiye’ye döndüğünde, mezun olduğu Galatasaray Lisesi’nde ve Ayvalık Ortaokulu’nda kısa bir dönem resim dersleri verdi.

Galatasaray Lisesi’nden düşük maaş almasından ötürü, Ayvalık Ortaokulu’ndaki görevinden ise Ayvalık’ta o dönemde elektrik bulunmaması nedeniyle ayrıldı, İstanbul’a döndü.

İstanbul sanat çevrelerinde umduğu ilgiyi bulamadı, çalışmaları aşağılandı.

Bir süre ilgisini edebiyata yöneltti.

Kendisiyle benzerlikler bulduğu Schiller hakkında bir kitap yazdı.

Şiller (Schiller) 1759-1805, Hayatı ve Eserleri adlı kitabı 1932’de yayımlandı.

1938 yılında Ses dergisinde yayınlanan Usera Karargahı ve Masal adlı öyküleri de onun edebiyatçı yönünün eseridir.

 Mualla, bu dönemde geçimini sahne kostümleri çizerek, kitap resimleyerek sağlıyordu.

İstanbul Şehir Tiyatrosu sopranosu Semiha Berksoy’a duyduğu ilginin de etkisiyle Beyoğlu semtine yerleşti.

İstanbul Şehir Tiyatrosu’nda sahnelenen Lüküs Hayat, Deli Dolu, Saz Caz gibi operetlerin kostümlerini çizdi; İsmail Hakkı Baltacıoğlu’nun Yeni Adam Dergisi’nin yazılarını resimledi, aynı dergide dönemin sanatçılarının portre desenleri ve karikatürlerini çizdi; Nazım Hikmet’in Varan 3 adlı şiir kitabını ve Benerci Kendini Nasıl Öldürdü? adlı oyununu resimledi.

fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu

Resim yapmayı da sürdürüyordu, İstanbul’un çeşitli semtlerinden manzaralar yaptı.

1934 yılında suluboya ve desenlerini sergilediği ilk sergisini açtı, ancak fazla ilgi görmedi.

 İstanbul döneminde, sanatsever Salah Cimcoz, ona Moda’daki konağında rahatça çalışacağı bir yer tahsis etmişti.

Bu evde Cimcoz’un üç çocuğuna (birisi ilerde Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk’ün eşi olacak Emel idi) resim dersi veriyordu.

Ne var ki Salah Cimcoz ile içkili iken yaşadıkları bir tartışma sonucu konağa gidip üzerinde çalıştığı portreleri parçalayan, dev bir panoda toplu halde portrelerini çizmekte olduğu devlet büyükleri hakkında uygunsuz sözler sarf eden Fikret Mualla, sözlerinden ötürü sorgu ve tatbikata uğradı.

Ömrü boyunca onu terk etmeyecek polis korkusu böylece başladı.

Bu olaydan sonra (1936) bir buçuk yıl süreyle Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi’nde tedavi gördü.

Hastanede ünlü Doktor Mazhar Osman’ın kontrolündeydi ve Neyzen Tevfik ile aynı odayı paylaştı.

fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu 

Paris yılları

 

Fikret Mualla, 1938 yılında babasını kaybedince yüklü bir mirasın sahibi olmuştu.

Mal varlıklarını satarak Paris’e yerleşmeye karar verdi.

Gitmeden önce, Abidin Dino’nun ricası üzerine 1939 Uluslararası New York Fuarı Türk Pavyonu için İstanbul konulu otuz kadar tablo yaptı.

Aynı yıl Ses dergisi için çizdiği desenlerden bazıları müstehcen bulununca hakkında dava açıldı; Mualla, davadan beraat ettikten sonra 26 yıl boyunca yaşayacağı Fransa’ya gitti.

 Fransa’ya gittiği dönemde ülkede Edvard Munch ve Wassily Kandinsky gibi ressamların temsilcisi olduğu dışavurumculuk akımı gündemdeydi, ressam da bu anlayıştan etkilendi.

Paris’te kısa bir süre eğlenceli, lüks bir yaşam süren Fikret Mualla, II. Dünya Savaşı’nın başlaması ve ülkenin işgal edilmesi üzerine zor bir döneme girdi.

fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu

Sanatçının, günlük gereksinimlerini karşılamak üzere tablolarını yok pahasına sattığı anlatılır.

Alkol sorunu, polis fobisi, yurt özlemi nedeniyle yaşadığı sıkıntılar birkaç kez hastanede tedavi görmesini gerektirdi.

Fikret Mualla, sıkıntılarını resim yaparak ve içki içerek atlatmaya çalışıyordu.

Ressam Hale Asaf’a aşık oldu ama karşılık görmedi.

İki ay için hastaneye yattı ama resmi bırakmadı.

Bundan sonraki yaşamı çeşitli sanatseverlerin koruması atında sürdü.

Mualla, hastanede kendisine resim yaptıran Dina Vierny’nin koruması altına girmişti.

Burada yaptığı resimlerle 1954 yılında Paris’te Dina Vierny Gallery’de ilk sergisini açtı.[1]

25 yıl boyunca eserlerini toplu olarak hiçbir yerde sergilememişti.

O güne kadar tablolarını satın almak isteyenler onu Paris kahvelerinde bulurlar ve genellikle eserlerini ucuza kapatırlardı.

İlk sergisini de iki tablo simsarı organize etti.

Sergide, eserleri büyük ilgi gören Mualla’nın tüm tabloları satıldı.

Tablo simsarları, Mualla’ya vaat ettikleri payı vermeyerek onu dolandırmışlardı ama bu sergi sanatçıyı Paris’teki sanat çevrelerine görkemli bir şekilde tanıttı, Paris ressamı olarak tanınmasını sağladı.

Birçok büyük sanatçıyla tanıştı, Picasso’nun da dikkatini çekti.

İkinci sergisini ise iki yıl sonra açtı ve sergiden sonra tekrar akıl hastanesine yatırıldı.

Taburcu olduğunda sanayici Lhermin’le bir anlaşma yaptı.

Aynı dönemde resimlerinin sürekli alıcısı olan Madam Angles ile tanıştı.

 Mualla, resimlerinde Paris şehrini konu edindi.

Giderek Paris ortamında bir ün kazandı.

Eserleri, koleksiyon yapanlar tarafından toplanmaya başlamıştı.

Ancak kendisine düzenli bir hayat kuramadı. 1962 yılında felç geçiren sanatçının bakımını, kocası Alpler bölgesi senatörü olan Madame Fernande Angles adlı sanatsever üstlendi.

Raguel Agnesi’in eşi Madam Fernande Agnes, onu bir bakıcı eşliğinde Reillanne’daki çiftliğine götürdü.

1967’de ölümüne kadar bu çiftlikte Madam Agnes için çok sayıda eser üretti.

1967 yılı Mayıs ayında sinir krizleri nedeniyle bir dinlenme evine yatırıldı.

20 Temmuz günü ölü bulundu.

 Paris Kimsesizler Mezarlığı’na gömüldü.

 

Cenazesinin isteğine uygun olarak yurduna getirilmesi 1974 yılında gerçekleşti.

Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk’ün eşi Emel Hanım’a çocukluk yıllarında resim dersi vermiş olması ve bu sebeple Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk’ün ilgilenmesi üzerine kemikleri İstanbul’a getirilerek Karacaahmet Mezarlığı’na gömüldü…

fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu 

Sanat hayatı

 

Fikret Mualla mutlu olabilmek ve her şeyi unutmak için resim yapmıştı.

Bu nedenle sanat dünyasındaki çeşitli akımlardan etkilenmedi, resimlerini yaparken sezgilerini kullandı, kendi tarzını yarattı.

Eserlerine kendi hislerini aktardı.

Coşku dolu resimler yaptı.

Huysuz, uzlaşmasız kişiliğini ve mutsuz yaşamını resimlerine yansıtmadı, yaşama sevinci dolu resimler yaptı.

 Şehirleri resmetmeyi seven Mualla, resimlerine İstanbul ve Paris’in insanlarını, sokaklarını, kafelerini, sirkleri, genelevleri, balıkçıları resimlerine taşımıştır.

fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu

Renklerle oynamayı seven sanatçının, Henri Matisse’in renk kullanımından çok etkilendiği bilinir.

 Resimlerini genellikle renkli fon kâğıtları üzerine guvaş boya ile yaptı.

Suluboya ve pastel malzemelerini resimlerinde sıkça kullandı.

Paris sanat ortamında tanınması biraz zaman alan Fikret Mualla’nın eserlerini Picasso’nun övdüğü, hatta bir resmini satın aldığı, kendi çalışmalarından birini de ona hediye ettiği ve Fikret Mualla’nın da Picasso’nun verdiği tabloyu bir rakı parasına sattığı bilinir.

 Fikret Mualla’nın başlıca eserleri arasında Oturan Adamlar, Kafe, Marsilya’da Fransız İşçileri Bir Kahvede, Haliç ve Süleymaniye, Paris’te Bir Sokak, Baloncu ve Balıkçı sayılabilir.

 Ölümünden sonra Paris’te açık artırmaya çıkarılan resimleri de Türk devleti tarafından satın alınmış ve Ankara Resim ve Heykel Müzesi’nde bir Fikret Mualla Salonu oluşturulmuştur.

 1976’da dostlarından, yakınlarından ve çeşitli koleksiyonlardan derlenen yüz on sekiz resmi ile Ankara’da adına bir sergi düzenlendi. Yapıtlarının çoğu bugün özel koleksiyonlarda bulunmaktadır.

 Günümüzde Paris’te Fikret Mualla Dostları Derneği adında bir dernek vardır, Bu dernek, Fikret Mualla’nın tablolarının orijinalliğini araştırmak ve ressamı tanıtmak sorumluluğunu yüklenmiştir.

fikret mualla mezarı ile ilgili görsel sonucu 

Kaynakça

 İngilizce wikipedia – Fikret Mualla

 fikretmualla.com

 

 

Fikret Mualla (1903-1967)

 fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu

Türk, ressam.

Dışavurumculuk’un (Ekspresyonizm) ve Fovizm’in üslup özelliklerini kaynaştıran, coşkun bir lirizm ve içtenlik dolu resimler yapmıştır.

 Fikret Muallâ Saygı İstanbul’da doğdu, 20 Temmuz 1967’de Fransa’da Nice yöresinde öldü.

Küçükken geçirdiği bir kaza sonucu topal kalması ve annesinin ölümünden sonra babasının yeniden evlenmesi gibi olaylar onun sinirli ve uyumsuz bir çocuk olmasında rol oynadı.

Saint Joseph Fransız Okulu’ndan sonra bir süre Galatasaray Lisesi’nde okudu, ama okulu bitiremeden mühendislik eğitimi yapması için Almanya’ya gönderildi.

Almanya’nın çeşitli kentlerinde dolaştı, İsviçre ve İtalya’ya gitti, müzeleri gezdi.

Resim yeteneğinin farkına vararak kısa zamanda sağlam bir desen bilgisi edindi.

fikret mualla heykeli ile ilgili görsel sonucu

Başarılı resimlemeler, moda çizimleri ve gravürler yaptı, desenlerini en gözde Alman dergilerine kabul ettirdi.

Babasının mali durumu bozulup para gönderemez hale gelince bir Mısırlı prens, onun yirmi beş yaşına değin Almanya’da kalmasını sağladı.

 Fikret Muallâ 1928’de aşırı alkol tutkusu nedeniyle bir süre hastanede tedavi gördü.

Daha sonra Almanya’dan Fransa’ya geçti, Paris’te Montparnasse ve Saint Germain gibi sanat çevrelerinde yaşadı.

Orada, André Lhote’un atölyesinde çalışan Hale Asaf’la tanıştı.

 Paris’te sürekli resim yapan Fikret Muallâ bir süre sonra parasızlık nedeniyle Türkiye’ye döndü.

Geçimini sağlamak amacıyla Milli Eğitim Bakanlığı’na yaptığı başvuru üzerine 1934’te Ayvalık Ortaokulu resim öğretmenliğine atandı, ancak kısa bir süre sonra bu görevinden istifa etti.

İstanbul’da Lüküs Hayat, Deli Dolu, Saz Caz gibi operetler için kostümler çizdi.

Nâzım Hikmet’in Varan 3 adlı şiir kitabını resimledi.

İsmayıl Hakkı Baltacıoğlu’nun çıkardığı Yeni Adam dergisi için desenler hazırladı.

Bir ara, yanlış yorumlanan bazı sözleri yüzünden savcılık emriyle 1936’da Bakırköy Akıl Hastanesi’nde bir yıla yakın gözetim altına alındı.

fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu

1937’nin sonlarına doğru taburcu edildi.

Bu olaydan sonra Fikret Mualla’da gittikçe artan ve ölümüne değin süren bir polis korkusu başladı.

 Babasının ölümü üzerine eline geçen miras payı ile Paris’te yaşamını sürdürebileceğini düşünerek 1939’da Türkiye’den ayrıldı.

Hastaneden çıkışı ile Türkiye’den ayrılışı arasındaki iki yıllık sürede 1939 Uluslararası New York Fuarı Türk Pavyonu için Abidin Dino’nun isteği üzerine İstanbul konulu otuz kadar tablo yaptı.

1938’de yayımlanan Ses dergisi için çizdiği desenlerden birinin müstehcen olduğu gerekçesiyle, Türkiye’den ayrıldıktan sonra aleyhinde dava açıldı, 1939’da beraat etti.

Bu dönemde yazılmış ve Ses’te yayımlanmış “Masal” ve “üsera Karargâhı” adlı iki de öyküsü vardır.

 Fikret Muallâ Fransa’da yirmi altı yılı aşkın bir süre yaşadı.

Geçimsizlik, içkiye düşkünlük ve sürekli polis korkusu ile geçen yıllar sonunda yaşamındaki dengesizlik ve uyumsuzluk yoğunlaştı.

fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu

Bir ara tedavi için hastaneye yatırıldı.

Burada kaldığı iki ay içinde kendisine resim yaptıran Dina Vierny’nin koruması altına girdi.

Bu resimleriyle Kasım 1954’te ilk sergisini açtı.

İkinci sergisinden sonra yeniden akıl hastanesine girdi.

Bir ay sonra taburcu edilince sanayici Lharmin’le bir anlaşma yaptı ve Seine Nehri’nin daha çok varlıkların oturduğu “sağ” yakasına taşındı.

Resimlerinin sürekli müşterisi olan Madame Anglés’yle bu dönemde tanıştı.

Fikret Mualla’yı bundan sonra koruması altına alan Madame Anglés, 1962’de felç geçirdiğinde onu hastaneye kaldırttı, bakımını sağladı.

fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu

Daha sonra Nice yöresinde Reillane kasabasındaki evine yerleştirdi ve bütün giderlerini karşıladı.

Fikret Muallâ ömrünün sonuna değin felçten kurtulamadı.

Mayıs 1967’de eski sinir bunalımları yeniden başladı.

Önce hastaneye, sonra da bir dinlenme evine yatırıldı ve orada öldü.

Ressam Hale Asaf gibi kimsesizler mezarlığına gömüldü.

Ölümünden yedi yıl sonra 1974’te Cumhurbaşkanı Fahri Korutürk’ün ilgilenmesiyle kemikleri Türkiye’ye getirildi ve Karacaahmet Mezarlığı’na gömüldü.

1976’da dostlarından, yakınlarından ve çeşitli koleksiyonlardan derlenen yüz on sekiz resmi ile Ankara’da adına bir sergi düzenlendi.

Yapıtlarının çoğu bugün özel koleksiyonlarda bulunmaktadır.

 Yaşamının büyük bölümünü Fransa’da geçiren Fikret Muallâ konularını kahveler, sirkler ve sokaklar gibi Paris yaşamının ayrıntılarından seçmiştir.

Resim onun için bir yaşama biçimi olmuştur.

Yaşamın gerçeklerini büyük bir içtenlikle renge ve biçime aktarmış, içinde yaşadığı bohem çevrenin insanını resmine konu olarak almıştır.

Daha çok guvaş tekniğine yakınlık duymuş ve bu teknikle çok hızlı çalışabilmiştir.

Ancak yağlıboyayı da suluboya ve guvaşı kullandığı ustalıkla kullanmıştır.

fikret mualla eserleri ile ilgili görsel sonucu

Resmin kuramsal sorunları onu pek ilgilendirmemiş, dış etkilere yabancı kalmış ve çağdaş akımlara katılmamıştır.

İçinden geldiği gibi, öznel, coşkun bir lirizm ile dolu resimler yapmıştır.

 YAPITLAR (başlıca): Resim: Oturan Adamlar, 1937, İstanbul Resim ve Heykel Müzesi; Sevişenler, 1952; Masada, 1953; Nature-Morte, 1954; Sokak, 1955; Sermayeler, 1955; Kafe, 1955, Bistro; Kanalda Bekleyen Taşıt Botları; Marsilya’da Fransız işçileri Bir Kahvede; Haliç ve Süleymaniye; Paris’te Bir Sokak; Amerikan Bar; Baloncu; Peyzaj; Balıkçı; Mor Zemin üstünde Figürler. Kitap Resmi: Nâzım Hikmet, Varan 3, 1930. Tiyatro Kostümü: Lüküs Hayat; Deli Dolu; Saz Caz.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s