DR. NURETTİN TOPÇU ———————— ALINTIDIR

DR. NURETTİN TOPÇU

 

Dr. Nurettin Topçu (d.1909, İstanbul – ö.10 Temmuz 1975, İstanbul). Türk yazar, akademisyen ve fikir adamı.

 

Hayatı

 

Nurettin Topçu baba tarafından Erzurumludur.

Ailesi Topçuzâdeler diye tanınır. Dedesi Osman Efendi, Erzurum’un Ruslar tarafından işgali sırasında Türk ordusunda topçuluk etmiş; bu lâkap oradan kalmıştır.

Babası Topçuzâde Ahmet Efendi ailenin tek evladıdır.

Hayvan ticareti yapmak üzere İstanbul’a göçmüştür.

 Nurettin Topçu altı yaşında Bezmiâlem Valide Sultan Mektebi’nin ana kısmına yazılır.

Burayı bitirdikten sonra Büyük Reşit Paşa Numune Mektebi’ne verilir.

Mektebi birincilikle bitirir.

Babası Ahmet Efendi Çemberlitaş’ta kasap dükkânı işletmeye başlamıştır.

Bu sıralarda sakin, biraz içe dönük bir mizaca sahiptir.

Küçük bir sandıkta kitap ve gazete biriktirmek merakı vardır.

İmlâ öğretmeni Nafiz Bey, Topçu’nun hayatı boyunca sürecek Mehmet Akif sevgisini uyandıracaktır.

 

Eğitim Hayatı

 

İstanbul Erkek Lisesi’nden mezun olan Topçu, kendi kendine Avrupa’ya tahsil imtihanlarına girer ve 1928’de kazanır.

Hamdi Akverdi, Vehbi Eralp, Ziya Somar gibi şahıslarla birlikte burslu olarak Fransa’ya gider.

Daha önce giden Remzi Oğuz Arık, Ziyaeddin Fahri Fındıkoğlu, Cevdet Perin, Bedrettin Tuncer Paris’tedirler.

Daha sonra bu şahıslarla, bilhassa Remzi Oğuz ve Ziyaeddin Fahri ile görüşmeleri olacaktır. Topçu önce Bordo Lisesi’ne nakledilir.

İlk yazı denemelerini burada kaleme alır ve üye olduğu Sosyoloji Cemiyeti’ne gönderir.

Moris Blondel’i bu lise döneminde tanır.

Daha sonra mektuplaşırlar.

Burada psikoloji sertifikasını verir.

İki sene sonra Strazbourg’a geçer.

Üniversitede felsefe tahsil eder.

Ahlâk kurlarını tamamlar, sanat tarihi lisansı yapar.

Nurettin Topçu Fransa’da Ruhiyat ve bediiyat, Umumî felsefe ve mantık, Muasır sanat tarihi, İçtimaiyat ve ahlâk, İlk zaman sanat ve arkeolojisi dallarından lisans aldı.

 Yazları İstanbul’a gelip gitmektedir.

1931’de ağabeyi Hayrettin Topçu’yu yanına alır.

Topçu’nun Avrupa’daki hayatı okul, ev, kütüphane çerçevesi içinde geçer.

Ancak hafta tatillerinde derneklerin tertip ettikleri toplantılara gider.

Aynı toplantılarda Samet Ağaoğlu, Ömer Lütfi Barkan, Besim Darkot gibi zatlar da bulunmaktadırlar.

Topçu bu arada Tasavvuf tarihçisi Luis Massignon ile tanışır.[1]

Dr.Adnan Adıvar’ın Türkçe dersi verdiği Masignon’a daha sonra bu dersi Topçu verir.

Strazbourg’da doktorasını hazırlayan Topçu, Sorbon’a gider, doktorasını verir: “Conformisme et révolte”.

Bu üniversitede felsefe doktorası veren ilk Türk öğrencisidir.

Bu tez 1934 yılında Paris’te kitap halinde yayınlanır.

1990 yılında da tıpkı baskısı Kültür Bakanlığı’nca Ankara’da yapılır.

“Bergson” konusunda doçentlik tezi hazırladı, fakat kadroya geçemeyince bu tez kitap halinde basılarak yayımlandı.[1]

 

Çalışma Hayatı

 

1934’de Türkiye’ye döner. Galatasaray Lisesi’nde 1935’de felsefe öğretmeni olarak görev alır.[2]

 Hüseyin Avni Ulaş ailenin baba dostudur.

Çemberlitaş’taki eve sık sık gelir gider.

Topçu küçük yaştan beri bu zatın tesiri altında kalmıştır.

Yurda döndükten sonra Ulaş’ın kızı Fethiye Hanım’la evlenir.

Düğün gününün akşamı İzmir Atatürk Lisesi’ne tayin emri gelir.[2]

 Nurettin Topçu Hareket dergisi’ni İzmir’de bulunduğu 1939 yıllarında yayımlamaya başlar.

Dergi İstanbul’da basılır.

Bu arada eşinden ayrılır.

Hareket’te yayınlanan “Çalgıcılar yine toplandı” isimli yazıdan dolayı açılan soruşturma üzerine Denizli’ye sürgün edilir.

Denizli’de bulunduğu yıllarda Said-i Nursi ile tanışır, o sırada yapılan mahkemelerini takip eder.

Daha sonra Haydarpaşa Lisesi’ne tayin edilir.

Bir müddet sonra da Vefa Lisesi’ne geçer.[2]

 Çocukluk arkadaşı Sırrı Bey vasıtasıyla devrin manevi büyüklerinden Hasip Efendi ve Abdülaziz Efendi ile tanışan Topçu, bu kişilerden hayatı boyu sürecek etkiler alır, Nakşibendi Şeyhi Abdülaziz Bekkine Efendi’ye intisap eder.

Topçu, Celâl Ökten’den da İslâmî ilimler alır.[2]

 Faaliyetlerini Türk Kültür Ocağı, Türk Milliyetçiler Cemiyeti, Milliyetçiler Derneği ve Türkiye Milliyetçiler Derneği’nde sürdürdü.[2]

 Son olarak İstanbul Lisesi’ne tayin olunan Topçu buradaki görevinden 1974 yılında yaş haddinden emekli oldu.[2]

 

İslam Felsefesi

 

 “Kur’an harikası olan ilahi ahlak, İslam diyarında çoktan gömülmüştür.”

diyen Topçu, bunun temel sebebini felsefenin İslam topraklarından kovulmasında buldu.

 Ona göre, “Din bilgi kaynağı değil, kuvvet kaynağıydı.

Dindar adam başkalarından çok şey bilen değil, daha çok kuvvetli olan insan” idi.[1]

 Gelenekçi İslamcıların, “Kuran’ın varlığı kâfidir; felsefe insanın inançlarına zarar verir; çünkü sorduğu sorularla insanı şüphe ve inkârın çukuruna düşürebilir” sözlerine ağır karşı çıktı:

 “Felsefe olmazsa Büyük Kitabı hakkıyla anlayamazsınız, sadece ezberlersiniz.

Kuran Allah’ın kitabı, felsefe ise bizim onu anlayacak olan şahsiyetimizin örgüsüdür.”

[1]

 

Topçu Osmanlı’da, İbn Rüşdcü Hocazade ile Gazalici Molla Zeyrek arasında yapılan tartışmayı; felsefenin tutarsızlığını iddia eden Gazalici Molla Zeyrek’in kazanmasını, Müslüman yozlaşmasının miladı gördü.[1]

 Ona göre, felsefesiz bir İslam’da; sorumluluk yerini vazifeye bıraktı; ruh dünyasının akil adamlarının yerini ise gözlerini kapayıp vazifelerini yapan görev adamları aldı.

 “Toplumsal yaşamdaki gelenekler, örfler, adetler, kurallar insan hürriyetinin önündeki en büyük engellerdir.

Gelenekçi/muhafazakâr; güvenliği özgürlüğe tercih etmiş, yaratıcı fikirlerden/hareketlerden vazgeçmiş bir cemiyet adamıdır.

Bunlar asırlarca aynı alışkanlığı tekrarlamaktan huzur duyarlar.

Örflerini değiştirmek, onların bir uzvunu kesmek gibidir.”

diyerek düşüncelerini yineledi.[1]

 Nurettin Topçu, isyan ahlakı teorisini açıklarken ideal tip olarak, “Ben Hakkım” dediği için işkenceyle öldürülen tasavvufun meşhur şehidi Hallacı Mansur’u örnek aldı.[1]

 İslam’ın geleneksel ve resmi yorumlarıyla sürekli hesaplaşan Topçu’ya göre, tasavvuf düşüncesinin temeli vahdet-i vücut, ahlaklılığın en yüce mertebesiydi.[1]

 

Vefatı

1975 Nisanı’nda hastalandı.

Hastalığının teşhisinde güçlük çekildi.

Pankreas kanserine yakalandığı ameliyatta belli oldu.

Topçu, 10 Temmuz 1975’te vefat etti.

Fatih Camii’nde kılınan cenaze namazından sonra Topkapı’daki Kozlu Kabristanı’na defnedildi.

 

Eserleri

 

Türkiye’nin Maarif Davası

İsyan ahlakı

Yarınki Türkiye

İslam ve İnsan

Ahlak Nizamı

İradenin Davası

Mehmet Akif

Felsefe

Büyük Fetih

Bergson

Amerikan Mektupları Düşünen Adam Aranızda

Ahlak

Devlet ve Demokrasi

Sosyoloji

Millet Mistikleri

Psikoloji

Mantık

Mevlana ve Tasavvuf

Reha

Kültür ve Medeniyet

Taşralı

Varoluş Felsefesi Hareket Felsefesi

Var Olmak

 

Hakkında yayınlananlar

 

Hece, Aylık Edebiyat Dergisi, Bir Düşünce ve Yarınki Türkiye Tasarımı Olarak Fikir ve Sanatta Hareket ve Nurettin Topçu, Özel Sayı:109, Ocak 2006.

Soner Yalçın – Bu Dinciler O Müslümanlara Benzemiyor

Mahmut ŞENOL, ¨Keşfini Bekleyen İnsan¨, Kadim Yayımcılık, Ankara, 1.Baskı, 2009, 242 sayfa ¨Ortega felsefesi ve Topçu düşüncesi üzerine bir çalışma¨

 

 

 

NURETTİN TOPÇU KİMDİR?

 

 

Nurettin Topçu, 1909 yılında İstanbul’da doğdu.

Asıl adı Osman Nuri Topçu’dur.

Nurettin Topçu’nun babası Topçuzâde Ahmet Efendi Erzurum’lu, annesi Fatma hanım ise Eğinli (Erzincan’ın Kemaliye ilçesinin eski adı) ’dir.

Topçu ailesi Topçuzâdeler diye tanınmaktadır.

Dedesi Osman Efendi, Erzurum’un Ruslar tarafından işgali sırasında Türk ordusunda topçuluk yapmıştır, bu lâkap da oradan gelmektedir.

 

Eğitimi

 

Nurettin Topçu, öğrenim hayatına altı yaşında Bezmiâlem Velide Sultan Mektebi’nin ana kısmında başladı.

İlkokulu Büyük Reşit Paşa Numune Mektebi’nde okudu.

İlkokuldan sonra Vefa İdadisi’nde öğrenimini sürdüren Nurettin Topçu, birinci sınıfta iken babasını kaybetmiştir.

Lise tahsilini İstanbul Lisesi’nin Edebiyat Bölümü’nde pekiyi derece ile tamamlamıştır. (1927-28)

Mehmet Akif’in medeniyet telakkisini kavramış ve bilimini almak için Akif’in oğlu Asım’ı niçin Batı’ya göndermiş olduğunu idrak etmiş olan Nurettin Topçu, daha iyi bir eğitim alabilmek için Avrupa’da tahsil görmek gerektiğinin farkında olarak liseyi bitirdikten sonra kendi imkanlarıyla Milli Eğitim Bakanlığı’nın açmış olduğu Avrupa imtihanlarına girmiş ve kazanmıştır.

Fransa’nın Türkiye’deki liselerin denkliğini kabul etmemesinden dolayı Topçu buradaki eğitimine Paris’teki Bordeaux Lisesi’nde başlamıştır.

İki sene sonra Strazbourg’a giden (1930) Topçu, burada üniversite tahsiline başlamış; psikoloji ve güzel sanatlar, genel felsefe ve mantık, çağdaş sanat tarihi, sosyoloji ve ahlak, ilk zaman sanat ve arkeolojisi dersleri almıştır.

Strazbourg’da tamamladığı doktorasını 1934 yılında Sorbonne Üniversitesinde vermiştir.

Sorbonne Üniversitesi’nde okuyan ilk Türk öğrenci olmuştur.

Çalışması Sorbonne Üniversitesi Felsefe Jürisi tarafından yılın en başarılı doktora tezi seçilir.

Üniversitenin geleneklerine göre birinci olan öğrenciler mutlaka ödüllendirilir.

Bunun üzerine yetkili Profesör, Nurettin Topçu’nun yanına gelerek durumu anlatır ve ödül olarak neyi istediğini sorar:

– Efendim, bir altın saat mi?

Amerika veya Kuzey Avrupa’ya bir mavi yolculuk mu?

 Hangisini tercih edecekseniz onu alacaksınız veya o ülkeye ziyarete gideceksiniz!

 Nurettin Topçu, kararlı ve gayet kendinden emin bir şekilde bu soruya şöyle cevap verir:

 – Hiçbiri değil!

 – O zaman ne istiyorsunuz?

 – Sorbonne Üniversitesi’nin giriş ve çıkış kulelerinde yirmi dört saat ay-yıldızlı Türk

 bayrağının dalgalanmasını istiyorum!

 – Derhal bu isteğiniz yerine getirilecektir!

 Nurettin Topçu kendine yapılan teklife verdiği cevabı duyan herkes hayret ve hayranlık içinde kalmıştır.

Vatan ve bayrak sevgisinin gurbet illerde okuyan bir öğrencinin yüreğinde böylesine yüceldiği az görülmüştür.

Ayrıca bu olay, onun düşünce yapısını, vatan ve millet sevgisi ile hayat felsefesini yansıtan önemli bir ayrıntıdır.

 

Öğretmenliği

 

Avrupa’dan döndükten sonra 1935 yılında Galatasaray Lisesi’nde felsefe öğretmenliğine başladı.

Topçu İzmir’de öğretmenliğinin henüz daha dördüncü yılında, Türk düşünce tarihinde önemli bir yeri olan “Fikir ve Sanatta Hareket Dergisi”ni yayınlamaya başlar.(1939)

Denizli’den sonra İstanbul’a tayin edilen Topçu, Haydarpaşa Lisesi, Vefa Lisesi, Robert Koleji, İstanbul İmam Hatip Lisesi ve İstanbul Lisesi’nde öğretmen iken yaş haddinden emekli olmuştur.

Nurettin Topçu, Bergson’dan hareketle hazırlamış olduğu Sezgiciliğin Değeri isimli çalışmasıyla İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde doçent unvanı almıştır.

 Milletimizin son dönemde yetiştirmiş olduğu önemli fikir ve aksiyon adamlarından biri olan Nurettin Topçu’nun hayatını, sık sık idealize ettiği mesuliyet duygusunun yoğun baskısı altında Anadolu’da Türk Milletinin yeniden dirilişinin ilham kaynaklarını arayacak, münevver bir zümre meydana getirmeye çalışmıştır.

Bu münevver kadroyla aklın saltanatını yönetimde, eğitimde, sanatta ve bilimde hâkim kılacak bir “Türk Rönesansı”nı gerçekleştirme çabası içerisinde olmuştur.

Hayatı, bunun mücadelesi ile geçmiştir.

Ahlâk alanında doktora yapmış olan Topçu, imanlı, ahlâklı debdebeden ve gösterişten uzak hayatı, doğru bildiğini söylemekten ve yaşamaktan çekinmeyen tavizsiz karakteri ile örnek bir şahsiyettir.

Ömrünü her an büyük mahkemenin huzurundaymış gibi hesap vermeye hazır, hiçbir otoritenin etkisinde kalmaksızın milletinin meseleleriyle ve ahlâk dersi vermekle geçmiştir.

Sınıfta, öğretmenler odasında, sokakta, camide, evde, konferans salonunda, kısacası hayatın her alanında ve her aşamasında… Kendisine maddenin ve servetin fethini değil, ruhların fethini gaye ettiği gibi, insanlara da onu hedef olarak göstermiştir.

Felsefeden sanata, dinden ekonomiye ve eğitime kadar pek çok sahada kendine has tahlilleri, bakış açıları ve önerileri olan Topçu, hem Batı’yı çok iyi tahlil eden, gözlemleyen ve Batı düşüncesini bilen hem de ailesi ve muhiti dolayısıyla geleneksel yapı ve değerleri tanıyan, bilen ender düşünürlerden biridir.

Birçok kaynaktan etkilenmiş olan Topçu’nun eserlerinde bu etkilerin izlerini görmek mümkündür.

 

Başlıca Eserleri

 

Yarınki Türkiye, İslam ve İnsan, Ahlak Nizamı, İradenin Davası, Mehmet Akif, Felsefe, Büyük Fetih, Devlet ve Demokrasi, Sosyoloji

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s