VİTRAY NEDİR? —- ALINTIDIR

VİTRAY NEDİR?

 Vitray nerelerde kullanılır?

 

Vitray Sanatı gün ışığı ile doğan ve ışığın azlığı ve çokluğu ile değişimler kazanan ışıklı bir resim sanatıdır.

 

Vitray; hammaddesi cam olan ve resim sanatı ile özleşmiş, ışık geçirgenliğine sahip ve geleneksel nitelikler taşıyan bir süsleme sanatıdır.

 vitray desenleri ile ilgili görsel sonucu

Vitray sanatı gün ışığıyla doğar.

Vitray sanatı insanların camı tanımalarıyla başlar.

Işığın miktarı ile değişken görünümlere sahip olur.

Vitray diğer resim sanatlarından farkını ışığın azlığı ve çokluğuna borçludur.

Işığın azalıp çoğalması, bulutların hareketi hatta vitrayın arkasında bulunan nesnelerin hareketi cam üzerinde farklı farklı renkler ve gölgeler oluşturur.

Önceleri vitray denince akla tarihi büyük mimari yapılar gelirdi.

 Camileri türbeler, kiliselerde, saraylarda, köşklerde vitray göze çarpardı.

Vitray çok özel ve ihtişamlı yapılara has bir şey gibiydi sanki.

Günümüzde vitray giderek yaygınlaşmış ve özellikle iç mimaride daha çok kullanılmaya başlamıştır.

Günümüzde çok yaygın olarak, evlerde, otellerde, fabrikalarda, yemek ve oyun salonlarında, camilerde ve bunun gibi birçok mekanda çok amaçlı kullanılmaktadır.

 

Başlıca Vitray Teknikleri

 

  • Mozaik Vitray

  • Kurşunlu Vitray

  • Boyalı Vitray

  • Tiffany Vitray

  • Bizoteli (Bevel) Vitray

  • Asit Gravür Çalışmaları

 

Vitray nerelerde kullanılır?

 vitray desenleri ile ilgili görsel sonucu

  • Konutlarda; pencerelerde, aydınlıklarda, oda bölmelerinde, paravanlarda, duvar panolarında, abajurlarda ve kapılarda yer almaktadır.
  • Fabrikalarda; hizmet binalarında, dinlenme-eğlenme tesislerinde, yemek-oyun salonlarında, yönetici, müdür odalarında yer almaktadır.
  • Otellerde; dış mekan ve aydınlatma panolarında, giriş kapılarında, lobilerde, banyo, yemek, eğlence salonlarında, odaların aydınlatma elemanlarında paravanlarda kullanılmıştır.
  • Ayrıca cami, eğlence yerleri, spor salonları, devlet kurum ve dairelerinde, okullarda, sanat galerilerinde istasyon bekleme salonları gibi yerlerde kullanılmaktadır.

 

 

 Kısa adı cam süsleme sanatı olan vitray son derece estetik bir sanat tekniğidir.

Aynı zamanda bu sanatla süslenmiş camlara da vitray adı verilir.

 Vitray, farklı renk ve desenlerdeki camların pirinç, kurşun gibi değişik dolgu malzemeleri kullanılarak bir araya getirilmesi ile oluşur.

Vitray sanatında ortaya çıkan eserin sınırları tamamen sanatçının hayal gücüyle belirlenir.

Vitray, her ne kadar sanatsal ağırlığı yüksek bir alan olsa da bunun yanında denge ve yerleşim açısından ciddi mühendislik bilgisi de gerektirmektedir.

 

Vitray sanatı oldukça eski ve derin bir geçmişe sahiptir.

Vitrayın kökenine ve tarihçesine bakıldığında, cam üretiminin çok eskiden beri var olduğu, eldeki verilere bakıldığında da Doğu Akdeniz’den ortaya çıktığını söylemek mümkündür.

 Pompei, Alesia, Roma ve Mainz’da bulunan parçalar incelendiğinde vitrayın milattan önceden beri farklı yapılarda özellikle de  kiliselerde kullanıldığı anlaşılmıştır.

Araplar da VII. yüzyılda bu sanatı Bizans’tan öğrenmiş ve kendi coğrafyalarına taşımışlardır.

 

Cam, yumuşak ve işlenmesi kolay bir malzemedir.

Ayrıca renk çeşitliği sayesinde dekorasyon için çok ideal bir aksesuar parçasıdır.

Camın bu özellikleri vitray sanatına anlamını verir.

 

Piyasada sıklıkla görülen ve görece daha ucuz olan, şeffaf camın üzeri boyanarak elde edilen cam boyamalara ise ‘yalancı vitray’ denir.

Bunun bahsedilen vitray sanatı ile ilgisi yoktur.

Çünkü orijinal vitray sanatında cam boyanmaz.

vitray desenleri ile ilgili görsel sonucu

Aksine, camın üretim işlemleri esnasında istenen boyalar ilave edilir ve camın o renkte çıkması sağlanır.

Bu, ikisi arasındaki en önemli farktır.

Ayrıca yalancı vitray, bir süre solar ve renklerini kaybetmeye başlar.

Oysa orijinal vitrayda böyle bir aşınma söz konusu olmaz.

Mekan yaşadığı sürece vitray da yaşamaya devam eder.

 

Vitray yapımında kullanılan belli başlı üç teknik vardır.

 

Alçı tekniği:

Büyük Selçuklu Devleti’nden bugüne kadar uzanan geleneksel vitray tekniğidir.

Kurşun:

Bizans kökenli bir tekniktir, bu teknikte dolgu malzemesi olarak kurşun kullanılır.

Tiffany:

Bakır folyoyla camın lehimlenmesi ile ortaya çıkan ve günümüzde en çok tercih edilen vitray tekniğidir.

Kendi içinde farklı çeşitleri ve kullanım alanları olan vitray; kapı üzerlerinde, merdiven boşluklarında, pencere ve tavanlarda kullanılmakla beraber, aynı zamanda odalar arası geçişlerde çok şık bir seperatör vazifesi de görür.

Bunun yanında her geçen gün modernize edilen vitray, havuz içlerinde ve zaman zaman perde yerine ev dekorasyonunda da kullanılmaktadır.

 

Vitray, her şeyden önce çok ciddi sabır isteyen bir uğraştır.

Bunun yanında vitray sanatıyla ilgilenmek isteyen kişilerin hayal güçlerinin de geniş olması sanatın yaratıcılığı açısından önemlidir.

 

 

VİTRAYIN TARİHÇESİ

 vitrayın tarihçesi ile ilgili görsel sonucu

VİTRAY:

Demir bir armatüre kurşun ya da çimentoyla tutturulmuş, genellikle renkli cam parçalarından oluşan ve bir açı kapatmak, hatta aydınlık ve süsleyici geniş bir yüzey elde etmek için kullanılan saydam düzenleme.

 

VİTRAYCI:

Kendisinin ya da vitraycı olmayan bir sanatçının resim taslaklarını kullanarak vitraylar ortaya koyan ve bunları boyayan sanatçı ve uygulamacı.

 

TÜRK TARİHİNDE VİTRAY:

Osmanlı yapılarında (cami, saray, konak, türbe) özellikle tepe pencereleri renkli camlarla süslenmiştir, ancak bu pencerelerde birleştirici madde olarak alçı kullanılmıştır.

Bunlar revzeni menkuş (nakışlı pencere) olarak adlandırılmıştır.

(Topkapı sarayı, Süleymaniye camisi, Yeni cami, vd.)

Bu tür pencerelere alçı pencere ya da nakışlı cam da denilmektedir.

 

Teknik.

Vitray yapımında ilk işlem örneğin hazırlanması, yani konunun gerçek büyüklükte çizilmesi ve boyanmasıdır.

Bu örnek, cam ustasının modelidir.

Usta bunun bir kopyasını çıkarır.

Karton, saydam bir yüzeye konur ve ne kadar renk varsa o kadar parçaya (mastar ya da kalibre) kesilir.

Bu mastarlarla camcı, örnekteki renklere uygun renkte camlardan oldukça düzgün parçalar keser.

Bu parçalardan daha sonra oluklu kurşun çubuklarla çerçevelenecektir.

Kesilmiş camlar iki türlü olur: kendinden renkli, yani bütün kalınlığınca renkli cam ve yalnızca yüzeyden (bazen bir yanı bazen iki yanı) boyalı cam.

Bu ikinci cam türü hidrofluorik asitle kemirilerek bir rengin çeşitli tonları elde edilir.

 

  

Camcı, mastarlara uygun biçimde kestiği bütün camları geçici olarak bir kurşun çerçeveye yerleştirir.

 Cam ressamı bu camların üzerine fırçayla, ilk örnekteki çizgileri grizay tekniğinde aktarır.

Bu işlem tamamlandıktan sonra camlar geçici çerçeveden çıkarılır ve siyah-kahverengi grizay çizgilerinin cama işlemesi için fırınlanır.

Bundan sonra yapılacak iş, camları çerçevede yerli yerine oturtmak ve kurşun çubukları birbirine lehimlemektir.

Böylece oluşturulan panolar metal bir armatür üzerinde birleştirilerek pencereye yerleştirilir.

  1. yüzyılda yaygınlaşan cam levha üzerine vitrayların gerçekleştirilmesinde değişik bir teknik uygulanır.

 

TARİHÇE:

Vitray Antikçağ ’da biliniyordu.

Vitray kullanımı büyük bir olasılıkla, cam üretiminin çok eski olduğu Doğu Akdeniz ‘den gelir.

Pompei ve Herculanum, Alesia,Strasbourg, Mainz, Trier ve Roma’da ele geçen parçalardan, vitrayın İ.Ö.

1 yüzyıldan beri kullanıldığı anlaşılmıştır.

O dönemde kalın ve nispeten küçük boyutlu olan camlar, bronz, mermer, yalancı mermer ya da tahta çerçevelere konurdu.

Kilise Babaları yazılarında ilk Hıristiyan kiliselerindeki bu yarı saydam süsleri betimlemiştir.

(Lactantius, Aziz Hieronymus, Prudentius).

Vitray tekniği özellikle Bizans’ta büyük ölçüde gelişti.

(Paulos Silentiarios ‘un,İstanbul’daki Ayasofya’yı süsleyen renkli camlar üzerine metinleri).

V,-VI,yy.’dan başlayarak İtalya (Roma ve Ravenna) ve Galya’da da (Gregoire, deTours’un tanıklığına göre) vitray kullanıldı.

Araplar bu tekniği VII. yüzyılda Bizanslılardan aldılar.

Merovenjenler döneminde kurşun çubuklardan yapılmış çerçevelerin kullanıldığı sanılmaktadır.

 

En eski boyalı vitray örnekleri Almanya’da ele geçirilmiştir.

  1. ya da X,yy.a ait olduğu sanılan biri Lorsch’ta(Hessen), diğeri Magdeburg’da bulunmuş iki erkek başı.

Aynı dönemde, Werden’de (Rhein-land-Westfalen),Dijon’daki St-Benigne kilisesin’de ve Reims Katedrali’nde konulu vitraylar vardır.

Camlar kurşunla çevrelenmiş, bütün kalınlığınca renklendirilmiş ve birkaç grizay tabakasıyla boyanmıştır.

vitray desenleri ile ilgili görsel sonucu

Keşiş Theophilus’un Diversarum artium schedula adlı incelemesi sayesinde XII, yüzyıldaki vitray tekniği iyi bilinmektedir.

Bitkisel küllerden çıkarılmış potas ve ırmak kumu karıştırılarak elde edilen cam, silindir biçiminde üfleniyor metal oksitlerle renklendiriliyordu.

Genellikle bu camlar, ışığı dağıtan hava kabarcıklarıyla dolu, eğri büğrü katmanlardan oluşuyordu.

(ortalama 3-5 mm.)

Daha sonra bunlar, ateşte kızdırılmış demirle kesiliyor ve kurşun döküm çubuklarla çevriliyordu.

 vitray desenleri ile ilgili görsel sonucu

Almanya (Augsburg, soest), Avusturya (Klagenfurt), İsviçre (Flums), İngiltere (York, Cant bury) ve özellikle Fransa’da ,XII. yüzyıl‘dan kalma birçok vitray vardır.

Le Mans ve Poitiers (Çarmıha geriliş, 1170 ‘e doğru) katedrallerinde, Angers, Vendome vb.de o dönemin minyatür ve duvar resimlerini anımsatan roman üslubundaki vitraylar bulunmaktadır.

İle –d-France ‘ta Saint-Denis Manastırı’nın XII. yüzyıl ortalarında büyük bir vitray üretim merkezi olduğu sanılmaktadır.

(Işınsal Capellalardaki vitraylar 1145 ‘e doğru.-1155).

 

 HİDROFLORİK ASİT, hidrojen florür bileşiğinin sudaki çözeltisine verilen isimdir.

Özellikle cam işleme sanayiinde kullanılır.

Camı aşındırıcı etkisi olduğundan dolayı, cam şişelerde saklanamazlar.

Berrak sıvı halinde olup, HF olarak tanımlanır.

Kullanımında oldukça dikkat edilmelidir.

Solunması ciddi zehirlenmelere yol açarken, cilt ile teması, derin yanıklara sebebiyet verebilir.

Susuz hidrojen florür ve hidroflorik asit ile yalnız çeker ocak içinde çalışılmalı, eldiven, ayrıca koruyucu gözlük veya yüz maskesi takılmalıdır.

Hidroflorik asit yüksek oktanlı benzin yapımında da kullanılır.

Ayrıca kullanım alanları arasında; alüminyum ve uranyum’un saflaştırılması, çamaşır ürünlerinde pas uzaklaştırılması, yağ endüstrisinde katalizör gibi konular da bulunmaktadır.

Silikat bileşiklerini çözme yeteneği nedeniyle, sık sık kaya örneklerini eritmek amacıyla mineral ve kaya analiz prosesi sırasında kullanılır.

 

GRİZAY

Görüntüsünün yalnızca gri tonlarla verildiği ve heykel ya da kabartma izlenimi verecek biçimde işlendiği resim tekniği.

Reklamlar

Bir Yanıt Bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s