ABDÜLHAMİT SÜLEYMAN ÇOLPAN ————————- ALINTIDIR

ABDÜLHAMİT SÜLEYMAN ÇOLPAN

 

 

Abdülhamid Süleyman oğlu Çolpan.

Doğum, Abdulhamid Sulaymon oʻgʻli Yunusov, 2 Aralık 1898, Andican, Türkistan.

Ölüm,  4 Ekim 1938 (39 yaşında), Taşkent, Özbekistan.

Yaşadığı yer, Türkistan.

Türk (Özbek), Yazar, şair, eleştirmen, mütercim, cemaat erbabı.

Abdülhamit Süleyman Çolpan (Özbekçe: Abdulhamid Sulaymon o’g’li Cho’lpon) (1897, Fergana-1938, Türkistan), Özbek şair.

 

Medresede okudu.

Türkistan edebiyatını yabancı etkilerden korumayı, bu edebiyatın ulusal özünü ve geleneksel yapısını geliştirmeyi amaçlıyordu.

Orenburg’da Vakit gazetesinde çalıştı.

Türkistan’ın bağımsızlığa kavuşması için uğraş verdi.

Başkurt Milli Hükümeti’nin sekreterliğini yaptı (1917-1918).

Sovyet yöneticileri tarafından birçok kez tutuklandı,

1938’de idam edildi.

 

Türkistan halkının en çok sevdiği şairlerdendir.

Türkiye Türkçesiyle de şiirler yazdı.

Özbek dilinin gelişmesinde etkin oldu.

Rus yazarlarını, Hint şairi Rabindranath Tagore’un şiirlerini, Shakespeare’in Hamlet’ini Özbek Türkçesine çevirdi.

Duru ve akıcı bir üslupla kaleme aldığı şiirlerinde ulusunun duygularını, doğa sevgisini lirik bir biçimde dile getirdi.

Şiirlerini Uyganış (1922), Bulaklar (1924), Tan Sırları (1926) kitaplarında topladı.

 Yarkın Ay ve Halil Fereng adlı iki oyun yazdı.

 

Neşr edilen eserleri:

Abdulhamid Choʻlpon. Kecha. T.: Oʻzdavnashr, 1936.

Choʻlpon. Yana oldim sozimni. T.: Adabiyot va sanʼat. 1991.

Choʻlpon. Adabiyot nadir. T.: Choʻlpon, 1994.

Abdulhamid Choʻlpon. Kecha va kunduz. Birinchi kitob: Kecha. T.: Sharq, 1995 (XX asr oʻzbek romani).

Abdulhamid Choʻlpon. Goʻzal Turkiston. T.: Maʼnaviyat, 1997.

Choʻlpon. Asarlar. Uch jildlik. T.: Xazina, 19971998.

Абдулхамид Чулпон. И прозвучит еще мой саз, пер. с узбекского Хамидом Исмайловым, Москва: Воскресенье, 2009.

Tchulpân. Nuit, fransuz tilida, tarjimon va so‘zboshi muallifi Stéphane A. Dudoignon. Saint-Pourçain-sur-Sioule : Bleu autour, 2009; 464 bet (Collection «d’un lieu l’autre»).

Bilimsel kaynaklar:

Sharafiddinov O. Choʻlpon. T.: Choʻlpon, 1991.

Sharafiddinov O. Choʻlponni anglash. T.: Xazina, 1994.

Karimov N. Choʻlpon. T.: Fan, 1991.

Choʻlponning badiiy olami (toʻplam). T.: Fan, 1994.

Murodov J.Cholpon haqida. T.: Ohangaron Hayoti Gazetasi, 2014

Literatur:

Adeeb Khalid: The Politics of Muslim Cultural Reform.

Jadidism in Central Asia. University of California Press; Berkeley, Los Angeles, London 1998. ISBN 0-520-21356-4 (İngilizce)

Sigrid Kleinmichel: Die turksprachigen Literaturen der Gegenwart – eine Aufforderung zum Lesen. In: Haus der Kulturen der Welt (Hrsg.): Literatur aus dem türkischen Sprachraum.

 “gesteht’s! Die Dichter des Orients sind größer.

Verlag Hans Schiler, 1991, ISBN 3-923446-73-X, S. 8–29

Charles Kurzman: Modernist Islam, 1840–1940. A sourcebook.

Oxford University Press, 2002, ISBN 0-19-515468-1, S. 264–270 (İngilizce)

 

Kazak Türkü Magcan Cumabay gibi Türk İstiklâl Savaşı’nı gönülden destekleyen ve bu amaçla şiirler yazan bir Türk evlâdı da Abdülhamid Süleyman Çolpan’dır.

O, bugünkü Özbekistan’ın Andican şehrinde 1897’de dünyaya gelmiştir.

Çocukluğundan itibaren şiire ve edebiyata düşkün olan Çolpan, vatan ve millet sevgisini dile getiren pek çok şiir yazarak, Türk edebiyatında çok az kimseye nasip olan bir mevkiye çıkmıştır.

Çolpan’ın gençlik yılları Rusya’daki çalkantıların zirveye yükseldiği bir zamana rastlar.

  1. Bolşevik ihtilâlinde daha çocuk yaşta olan Çolpan; 1917 Komünist ayaklanmasına ve bu sırada ortaya çıkan Bolşevizm taraftarlarıyla, tam bağımsızlık yanlılarının mücadelesine tanık oldu.

İlk ciddî çalışmaları da komünizmden sonra gerçekleşti.

Eserlerinde Türk insanının duygularına ve durumuna tercümanlık yaptı.

Tehditlere ve baskılara boyun eğmeden en iyisi için uğraştı.

1920’li yıllarda Türkiye Türklerinin emperyalizme karşı verdiği savaşı da yakından takip eden Abdülhamit Çolpan, Türk Milliyetçilerinin iyi tanıdığı “Tufan” adlı şiirinde;

“Ey İnönü, ey Sakarya, ey istiklâl erleri,

Yürü mazlumlar tufanının öç alguçı selleri”,

diyerek Türkiye Türklerinin yanında olduğunu açıkça dile getirmiştir.

 Bu şiiri ile diğer milliyetçi yazı ve sözlerinden dolayı birçok kez yargılanarak, hapse atıldı.

O yine bir şiirinde Türkistan’ın üzerine nasıl bir kâbusun çöktüğünü;

“Gözel Türkistan senge ne boldı?

Sebep vakıtsız, küllerin soldu”,

diye anlatıyordu.

Sonunda o da, alçak Stalin’in 1930’lu yıllardaki terörüyle yüzyüze geldi ve 1938 senesinde kurşuna dizilmek suretiyle ortadan kaldırıldı.

O, milletini ve şerefini her şeyin üzerinde tutarak, bir kahraman gibi öldü.

Bu gözü pek yiğitlerin torunları olan bizler de, şanlı atalarımızın emaneti olan şeref ve asaleti, şu kısa dünyanın nimetleri için ayaklar altına aldırmayacağız.

Çünkü milletler onurlarını korudukları müddetçe yaşarlar.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s