”TÜRK” SÖZCÜĞÜNÜN KELİME ANLAMI

”TÜRK” SÖZCÜĞÜNÜN KELİME ANLAMI YANİ TÜRK NE DEMEKTİR.

Türk Sözcüğü Dilbilimsel İrdelemesi

Türk sözcüğünün dilbilimsel irdelenmesinde, öncelikle Türkçe’nin bazı özelliklerine ve dilbilgisi kurallarına gereksinim vardır.

Bu kural ve özellikler ışığında Türk sözcüğünün türü incelenilebilir ;

İlgili Dilbilgisi Kuralları :

1. Türkçe bir Kökdil’dir.

Türkçe, bütün sözcükler kök sözcüklerden oluşur ve üretilir.

Her ne kadar güncel dilde bazı kökler birkaç heceli olsa da kalık Türkçe’ de kökler tek hecelidir.

Dilin en eski yapı taşları olan bu köklere özkök (Tek heceli kökler) diyebiliriz.

Burada sözü geçen kökler özköktür.

 

2. Türkçe kök sözcükler.

Örneğin; koş, gel, su, o, kuş, öt, at, tut, vb.

3. Hece bir solukta söylenen ses veya ses topluluğudur ve Türkçe’de heceler bir, iki ve en çok üç seslidir. (Üç harflidir.)

Bu kuralın dışında kalan sözcükler, Türk, kurt, kork, vb. ya dönüşmüş kalık sözcükler ya da yaban sözcüklerdir.

Bunların içinden Kalık Türkçe sözlerin bulunması için birer sözcük kazısına gereksinim vardır.

4. Türkçe kök sözcükler, eylem kökü ise emir kipinde bulunurlar.

Örneğin; al, uç, dur, ver, vb.

5. Türkçe sözcükler aşağıda sıralanan üç biçimde sınıflandırılırlar;

* Yalınç sözcükler (Kök sözcükler):

Örneğin ; koş, ver, ev, göz, kor, at, vb.

* Türev sözcükler (Kökten türemiş sözcükler) :

Örneğin ; koşucu, vergi , evli, gözlük, vb.

* Bileşik sözcükler (iki sözcüğün bileşimden oluşan sözcükler.)

Örneğin ; aktaş, gözlemevi, vb.

6. Türkçe sözcüklerde ünlü düşmesi hali dışındaiki sessiz harf yan yana gelmez.

Yani Türkçe de iki sessiz harf aralarında bir sesli harf olmadan söylenemez.

Örneğin ; tk, lm , cş, vb. bunlar ancak aralarına bir sesli harf gelince söylenebilir.

Tok , lam, coş, vb.

Bu kuralın dışında kalan alt, üst, kork, vb. Türkçe sözcükler ünlü düşmesine uğramıştır ve söylenmelerinde bu hissedilir.

Türk Sözcüğünün Türü :Bu bilgiler ışığında “Türk” sözcüğünün ne tür bir sözcük olduğu irdelenirse ;

1. Türk sözcüğü bir kök (yalınç) sözcük müdür? ;

Türk sözcüğü dört sesli olduğu için bir kök sözcük olamaz.

Çünkü Türkçe kökler anlamlıdır ve en çok üç seslidir, bu kuralın dışında kalan kök sözcükler de anlamlıdır.

2. Türk sözcüğü bir türev (türetilmiş) sözcük müdür? ;

Türev sözcükler bir kök sözcüğün çeşitli ekler alması ile oluşur.

Yani ilk heceleri bir yalınç sözcüktür.

Türk sözcüğünün ilk hecesi türdür.

Tür sözcüğü üç sesli bir kök sözcüktür.

* Tür :

 

1. Çeşit ;

2. Ortak özellikleri olan bireylerin tümü ;

3. Kendi içinde bir birim olan ve üzerinde cins kavramının bulunduğu bir mantıksal kavram (TDK Sözlüğü 6).

* Tür sözcüğü ; ortak özelikleri olan bireyler topluluğunu özelikleriyle birlikte anlatan bir ad dır.

* Türk sözcüğünün türev sözcük olması için tür sözcüğünün bir ek alması gerekir ki, burada tür, – k eki almış olur.

Bu ekin çekim eki olması beklenemez, dolayısıyla yapım eki olabilir ancak. k eki eylemden türetilmiş adıllarda vardır.

Örneğin işle eyleminden işle – k adılı türemiştir.

Ancak tür sözcüğü r ünsüzü ile bitiyor ve bir addır.

Bu durumda Türk sözcüğünün bir türev sözcük olması söz konusu olamaz.

3. Türk sözcüğü bir bileşik sözcük müdür? ;

Türk sözcüğünün , kök ve türev sözcük olmadığını belirlendiğine göre, eğer Türk sözcüğü öztürkçe ise geriye sadece bileşik sözcük olma olasılığı kalıyor.

Türkçe’de iki ayrı sözcüğün birleşerek oluşturduğu , yeni bir kavramı belirten sözcüğe bileşik sözcük denir.

* Türk sözcüğünde k sesinin bir sözcük olmadığını biliyoruz.

( Tek sesli sözcükler ünlü harflerden oluşur, Örneğin ; o , a , e , u , vb. gibi. O halde tür – k de birinci sözcük tür ve ikinci sözcük ise ünlü düşmesine uğramış olan xk dır.

Yani ikinci sözcük ilk harfi ünlü x olan iki harfli bir sözcüktür.

* Bu noktada “x” k biçimindeki sözcüğü bulmak için Anadolu Türkçe’si dışında ki bazı lehçelere bakmak gereği doğuyor.

Örneğin Tatarca’da Türk sözcüğü Türük biçiminde yer alıyor ve bugünde böyle kullanılıyor.

Türkçe lehçeler içinde en eski olanı Yakutça olarak bildiriliyor.

Yakutça da Türk sözcüğü Türök biçiminde söyleniyor.

* Bu durumda Türk sözcüğü ; Tür – ük ya da Tür – ök biçiminde olmalıdır.

TDK 6 sözlüğünde ne ük ne de ök diye bir sözcüğe rastlanmıyor.

4. Dünbilim (tarih bilimi) yardımıyla ;

Ök sözcüğü ve kavramı Kalıktürkçe {Öntürkçe, İlktürkçe, Prototürkçe 1} nin en eski ve ilk sözcüklerinden, kavramlarından biridir.

Gök, tanrı, geyik, keçi, boğa, tanrının görüntüsü (temsilcisi) kağan, anlamlarına gelen bu sözcük, ÖK piktogramı (Qarataw mağarası Qazaqistan) yazılı olarak karşımıza çıkmaktadır.

Kavramsal olarak ; evrensel (kozmosa dair), tanrısal, tanrıya bağlı, tanrı (evren) güvencesinde, evrene dayanan, evrenden gelen, varlık, olu anlamına gelmektedir.

* Asya’da bu günden 16 bin yıl ile 8 bin yıl öncesine kadar yayılı çeşitli mağara yazıtlarında ortaya çıkmıştır.

Okunuşu Kalıktürkçe de “ k “ sesi ve bu ses önünde gizli ö veya ü ile çeşitli Türkçe lehçelerde yer almaktadır.

* Yazıtlarda tür-ök bir kültürel, toplumsal nitelik olarak kullanılmış, ırksal (soysal) bir kavram olmamıştır.

(Bugün de kendini Türk olarak niteleyen toplulukların farklı ırklardan geldiği (sarı ırk, tunç derililer, beyaz ırk, vb.) antropolojide belirlenmiştir.

İrdeleme Sonucu :

1. İrdeleme sonucunda Türk sözcüğünün Tür – ök biçiminde bileşik bir sözcük olduğu ortaya çıkmaktadır.

* Tür : İnsan topluluğu anlamındadır ve başına geldiği ök sözcüğünün adılı olmuştur.

* Ök : Evrene (kozmosa, Tanrıya) inanan (bağlanan, güvenen,dayanan, ondan gelen) insan.

2. Türk = Tür-ök : Ök-türü, Tanrıya (Evrene) bağlı  inanan) insan topluluğu (türü), anlamında bir öztürkçe addır.

3. Böylece , ” Türk = Evrene bağlı, tanrı güvencesinde, insan topluluğu, toplulukları. “ anlamına gelen öztürkçe bir sözcük olmaktadır.

Bu irdeleme ile sözlük bilgisinde oluşan değişimler Türk sözcüğünün dilbilimsel irdelemesi ile sözcüğe ilişkin sözlük bilgileri de değişmiş olmaktadır.

Değişen sözlük bilgileri sözcüğün anlamı ve türü ile ilgilidir.

Türk Sözcüğünün Anlamı Türk sözcüğü ; Evrene (kozmos) bağlı, tanrının güvencesinde, evrenden gelen, insan topluluğu, türü anlamına gelen, öztürkçe bir bileşik sözcüktür.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s