“‘MAN’ EKİ TÜRKÇE DEĞİLDİR” SAVINA YANIT —– ALINTIDIR

“‘MAN’ EKİ TÜRKÇE DEĞİLDİR” SAVINA YANIT

 

“MAN” eki TÜRKÇEDİR!

 

Bazı kişiler, ±mAn ekinin Türkçe olmadığını ileri sürüyorlar.

Bu görüşü savunalar, bu ekin İngilizcede “adam” anlamına gelen “man” sözcüğünden alındığını sanıyorlar.

Böyle bir durum yoktur.

Kanıtlayalım…


“man” eki birçok eski kaynakta kullanılmıştır.

Günümüzde işlekleştirilmiş bir ektir.

Bu ekin eylemlere gelen biçiminin eski Türkçede “ben” anlamına gelen kişi adılı olan “men” sözcüğünden geldiği düşüncesi vardır.

Bu nedenle iş yapan kişi veya aygıt anlamı verdiği durumlar yaygındır.

Ada gelen biçimi de anlamı güçlendiren bir anlam katar.

Diğer bir görüş de, -me ekine +n ekinin gelmesiyle oluştuğu yönündedir.

Bu ekin kullanılma biçimini, eski kaynaklardan alınan ve yakın geçmişte türetilen sözcüklerle açıklayalım.

Diğer birçok eski kaynakta olmasına karşın, örnek olsun diye en eski sözlüğümüz sayılan Divanı Lugatit Türk’e başvurmakla yetinelim.

Türklerin ingilizlerle ilişkide olmadığı 1072 yılında yazılan Düvanı Lugatit Türk’te bu ekin kullanıldığı sözcüklere bakalım:

batman بتمان 
çulıman جليمان 
kurman قرمان 
sıkman سقمان 
tuman تمان 
yalıman يليمان 
yaman يمان 
yasıman يسيمان 
ketmen كتمان közmen كوزمان 
örtmen ارتمان 
Sökmen سكمان
temen تمن 
tümen تمن 
Türkmen تركمان

Ekin özellikleri:

1. Adlara ve eylemlere gelebilir.

2. Adlara gelen +man eki, genelikle önad yapmada kullanılır.

Genelde abartma, anlamı güçlendirme anlamı verir.

3. Eylemlere gelen -man eki, genelikle o eylemi yapan, o işi meslek olarak yapan kişileri veya işin yapıldığı aygıtı anlatmada kullanılır.

Bu ekle türetilmiş sözcüklere örnekler:

şişman
kocaman
Türkmen
katman
delişmen
tümen
öğretmen
danışman
yönetmen
seğmen (sekmen biçiminden dönüşmüştür)
yaman
uzman
sayman
savunman
yazman
eleştirmen
çevirmen
etmen
düzeltmen
yetişmen
duman
kölemen
karaman
evcimen
sıkman
küçümen
ataman
değirmen

 

 Hasan Şahin KIZILCIK

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s