AY ADLARI —– ALINTIDIR

AY ADLARI

Günümüzde kullandığımız ay adlarının geldikleri yerler de karışıktır.
Hicri takvimdeki Arap ay adlarının bugün hiçbirini kullanmamamıza rağmen yine de Şubat, Nisan, Haziran, Temmuz ve Eylül aylarının isimlerinin kökenleri Arapça ve Süryanice, Kasım ayının ise Arapçadır.
İşin daha ilginç yanı bunlardan Şubat, Nisan, Temmuz ve Eylül hemen hemen aynı sesletimle Yahudi takviminde de yer alıyorlar.

Gelin ayların adları ve kökenlerine bir göz atalım.

OCAK (Türkçe)

Türkçedir.

Kışın evlerde ateş yakılan yere verilen addır.

1945’ten önce İkinci Kânun adını taşıyan Ocak ayı, bu sözcüğün Türkçe çevirisiyle oluşmuştur.
İngilizcede Ocak ayı “January” biçimindedir.

Roma Araf (öteki tarafın kapısı) tanrısı Junas’ın adından gelir.

Latincede ianua kapı demektir.

Giriş ayı anlamındadır.

ŞUBAT (İbranice, Süryanice, Arapça)

 Türkçesi: AKPAN

Rumi takvimde kullanılan bir ay adıdır.

Vurma, yıkma, çarpma anlamına gelen Akad dilindeki şabatu, Arapça, İbranice ve Süryanicedeki şûbat veya şbat sözcüğünden gelir.
İngilizcede Şubat ayı “February” biçimindedir.

Latince februum arındırma demektir.
Batı dillerinin etkisi ile diğer Türk topluluklarının çoğu, bu aya fevral demektedir.

Ancak Kırgız Türkçesinde Birdin Ayı, Kazak Türkçesinde ise Akpan denmektedir.

MART (Latince, Yunanca)

 Türkçesi: YELİN

mart ayı görselleri ile ilgili görsel sonucu

Latince Maritus veya Yunanca Martios sözcüklerinden gelir.

Roma Savaş tanrısı Mars’ın adıdır.

Roma takviminde yılın ilk ayıdır ve Mars’a adanmıştır.
İngilizcede Mart ayı “March” biçimindedir.

Latinceden gelmektedir.
Bu aya Başkurt ve Tatar Türkçelerinde Üçüncü Ay, Kazak Türkçesinde ise Navrız (Nevruz: Farsça Nev+ruz) denmektedir.

Yelin, bolca yel esen ay anlamında kullanılabilir.

NİSAN (Sümerce, Akadca, Süryanice)

 Türkçesi: KÖKEK

İlk kökeni Sümercedir.  

Taze ürün ve turfanda anlamına gelen ve oradan Akadcaya, Babil diline de geçen nisannu sözcüğünden gelir.

Daha sonra Süryanice ve İbranice ve Arapçaya geçmiştir.

Rumi takvimde kullanılırdı.
İngilizcede Nisan ayı “April” biçimindedir.

Latince Aprilis olan bu ay, açık anlamına gelen aperire kökünden gelmektedir.

Sıcak günlerin açılışı anlamındadır.
Batı dillerinin etkisi ile diğer Türk topluluklarının çoğu, bu aya aprel demektedir.

Ancak Kırgız Türkçesinde Çın Kuran, Kazak Türkçesinde ise Kökek denmektedir.

MAYIS (Latince, Yunanca)

 Türkçesi: BUĞU


Latince Maius ve Yunanca Maios, Tanrıça Maria’nın adıdır.

Büyük Hanım demektir.

Bu ay, ona adanmıştır.
İngilizcede Mayıs ayı “May” biçimindedir.

Latinceden gelmektedir.
Batı dillerinin etkisi ile diğer Türk topluluklarının çoğu, bu aya may demektedir.

Ancak Kırgız Türkçesinde Buğu, Kazak Türkçesinde ise Mamır ve Uygur Türkçesinde de Beşinci Ay denmektedir.

HAZİRAN (Arapça, Süryanice)

 Türkçesi: KULCA

Featured image

Rumi takvimde kullanılan bir ay adıdır.

Arapça ve Süryaniceye nereden geçtiği bilinmemektedir.

Ancak Sümerce veya Akadca kökenli olması olasıdır.

İngilizcede Haziran ayı “June” biçimindedir.

Latincedeki “genç olanlar” anlamındaki iuniores sözcüğünden türeyen, Roma tanrısı Jüpiter’in eşi olan tanrıça Juno’dan gelmektedir.
Batı dillerinin etkisi ile diğer Türk topluluklarının çoğu, bu aya iyun demektedir.

Ancak Kazak Türkçesinde bu aya Kulca, Uygur Türkçesinde de Altıncı Ay denmektedir.

TEMMUZ (Sümerce, Arapça, İbranice, Süryanice)

 Türkçesi: TEKE

Sümercede Dummuz biçimindedir.

Bir tanrı adıdır.

Aynı zamanda domuz demektir.

İlk 12 hayvanlı Türk takviminde bulunan domuzun Sümerlilerce kutsallaştırılması olasıdır.

Rumi takvimde kullanılmıştır.

Diğer dillere Sümerceden geçmiştir.

İngilizcede Haziran ayı “July” biçimindedir.

Romalı Julius Caesar’ın adı doğduğu aya verilmiştir.
Batı dillerinin etkisi ile diğer Türk topluluklarının çoğu, bu aya iyül demektedir.

Ancak Kırgız Türkçesinde Teke, Uygur Türkçesinde ise Yedinci Ay denmektedir.

AĞUSTOS (Latince)

 Türkçesi: TAMIZ

Roma İmparatoru Octavianus’un lakabı olan Augustus’un adından gelmektedir.

Augere arttırmak, büyütmek, yüceltmek demektir.

Otorite sözcüğü de Octavianus’un adından gelmektedir.
İngilizcede Ağustos ayı “August” biçimindedir.

Latinceden gelmektedir.
Batı dillerinin etkisi ile diğer Türk topluluklarının çoğu, bu aya avgust demektedir.

Ancak Kazak Türkçesinde Tamız, Kırgız Türkçesinde Baş Ona, Uygur Türkçesinde ise Sekizinci Ay denmektedir.

EYLÜL (Arapça, Süryanice, Akadca)

 Türkçesi: KIRKÜYEK

Akadcadaki bağbozumu ve hasat anlamına gelen elulu sözcüğünden, Arapçadaki aylul haline dönüşmüştür.

Rumi takvimde ve İbrani takviminde kullanılır.
İngilizcede Eylül ayı “September” biçimindedir.

Latincede septem yedi, septimus ise yedinci demektir.

Roma takvimi Mart ayından başladığı için Eylül yedinci aydır.
Batı dillerinin etkisi ile diğer Türk topluluklarının çoğu, bu aya sentabır veya sentyabr demektedir.

Ancak Kazak Türkçesinde Kırküyek, Kırgız Türkçesinde Ayak Ona, Uygur Türkçesinde ise Dokuzuncu Ay denmektedir.

EKİM (Türkçe)

Toprağı ekmekten gelir.

1945’te Birinci Teşrin ayına bu ad verilmiştir.

İngilizcede Ekim ayı “October” biçimindedir.

Latincede octo sekiz demektir.

Roma takvimi Mart ayından başladığı için Ekim sekizinci aydır.

KASIM (Arapça)

 Türkçesi: KARAŞA

Arapçada kâsim bölen demektir.
İngilizcede Kasım ayı “November” biçimindedir.

Latincede novem dokuz demektir.

Roma takvimi Mart ayından başladığı için Kasım dokuzuncu aydır.
Batı dillerinin etkisi ile diğer Türk topluluklarının çoğu, bu aya noyabr demektedir.

Ancak Kazak Türkçesinde Karaşa, Kırgız Türkçesinde Cetinin Ayı, Uygur Türkçesinde ise Onbirinci Ay denmektedir.

ARALIK (Türkçe)

aralık ayı görselleri ile ilgili görsel sonucu

İki zaman dilimi arası demektir.

İki yılın arasındaki ay anlamındadır.

1945’te Birinci Kânun ayına bu ad verilmiştir.

İngilizcede Aralık ayı “December” biçimindedir.

Latincede decem on demektir.

Roma takvimi Mart ayından başladığı için Aralık onuncu aydır.

DÖNEM (MEVSİM) ADLARI

Mevsim sözcüğü Arapçadır ve mawsim biçiminden gelir.

Anlamı, “belli bir iş için ayrılmış ya da belli bir özelliği olan zaman dilimi, dönem” biçimindedir.

Bunun yerine Türkçede kısaca DÖNEM denmelidir.

Türkçede dönem adlarının çoğu Türkçedir.

Ancak eskiden Yaz yerine Yay, Bugün Bahar dediğimiz döneme ise Yaz denirdi.

Diğer Türk toplumlarının çoğunda bu şekildedir.

Dönem adlarını inceleyelim:

KIŞ (Türkçe)

Türkçedir.

Kısma ve kapanma anlamına gelir.

İ

İLKBAHAR/Bahar (Türkçe+Farsça, Farsça)

 Türkçesi: İLKYAZ

ilkbahar görselleri ile ilgili görsel sonucu

Bahar Farsçadır.

Eski Türkçede bahar anlamına gelen yaz sözcüğü bugün başka bir dönem için kullanıldığından İLKYAZ kullanılabilir.

YAZ (Türkçe)

Eski hali Yay biçimindedir.

Yayma ve açma anlamındadır.

Daha sonra yaz biçimini almıştır.

SONBAHAR (Türkçe+Farsça)

 Türkçesi: GÜZ

Farsça bahar sözcüğünden gelir.

Eski Türkçede küz sözcüğü kullanılırdı.

Kuz sözcüğü, soğuk, gölge ve serinlik bildirir.

Kuzey sözcüğü de bundan türemiştir.

DİĞER ADLAR

Sene (Arapça)

 Türkçesi: YIL
Arapça sana sözcüğünden gelir.

Anlamı, tekrarlama, dönme, geri gelme demektir.

Türkçesi YIL şeklindedir.

Asır (arapça)

 Türkçesi: YÜZYIL
Arapça aşr sözcüğünden gelir.

Anlamı, çağ, zaman ve devir biçimindedir.

Türkçesi YÜZYIL şeklindedir.

ÖZETLE ŞÖYLEDİR:

Türkçede kullandığımız gün adları Arapça, İbranice ya da Farsçadır.

Bir tanesi bile Türkçe değildir.

Ay adlarının ise yalnızca üç tanesi Türkçedir.

Diğerleri Latince, Arapça, İbranica, Sümerce gibi dillerden gelmektedir.

Biz Türkçe olarak şunları öneriyoruz:

türkçe hafta adları ile ilgili görsel sonucu

Hafta: YEDİCE

Pazartesi: BAŞGÜN
Salı: TOZGÜN
Çarşamba: ODGÜN
Perşembe: ORTAGÜN
Cuma: YEYGÜN
Cumartesi: ELGÜN
Pazar: ARAGÜN

yılın ayları türkçe ile ilgili görsel sonucu

Ocak – OCAK
Şubat: AKPAN
Mart: YELİN
Nisan: KÖKEK
Mayıs: BUĞU
Haziran: KULCA
Temmuz: TEKE
Ağustos: TAMIZ
Eylül: KIRKÜYEK
Ekim – EKİM
Kasım: KARAŞA
Aralık – ARALIK

mevsimler ile ilgili görsel sonucu

Mevsim: DÖNEM

Kış – KIŞ
İlkbahar/Bahar: İLKYAZ
Yaz – YAZ
Sonbahar: GÜZ

Sene: YIL
Asır: YÜZYIL

Reklamlar

Bir Yanıt Bırakın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s