DİVANI LUGATİT TÜRK —–ALINTIDIR.

DİVAN-I LUGATİ’T TÜRK  

“BURAK USTA„

 

Sözlük anlamı olarak Türk dilinin toplu sözlüğü anlamına gelen Divan-ı Lügati’t Türk 11. yy’da Kaşgarlı Mahmut tarafından yazılmış Türk dilinin ilk sözlüğüdür.

751 Talas Savaşı’ndan sonra Türkçenin uğradığı yozlaşma sonucu Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazılan eserimiz Arapça olarak kaleme alınmıştır.

İçinde bulunan 7500 sözcüğün açıklaması yapılmış, boylara göre hangi anlamlara geldiği belirtilmiş ayrıca her sözcük barındırdığı anlamlarla ilgili cümleler içinde kullanılmıştır.

Sadece bir dil kitabı olmayan eserimiz, sözlük niteliğinin yanında içinde bulunan Türk Dünyası haritası ile bir coğrafya, koşuk, sav, sagu örnekleri ve destanlardan alınan bölümlerle, değişik Türk boylarının yaşam biçimleri ve yaşadıkları coğrafyanın özellikleri ve bu özelliklerin dillerine yansımalarına ilişkin bilgiler vermesi sebebiyle eserimiz Halkbilimi açısından önemli bir nitelik taşımaktadır.

divanı lügatit türk ile ilgili görsel sonucu

Buradan da anlıyoruz ki yazarımız Kaşgarlı Mahmut iyi bir dil bilimci olmasının yanında iyi de bir coğrafyacı, tarihçi ve kültür bilimcisidir.

 Kaşgarlı Divan-ı Lügati’t Türk’ün önsözünde;

“Tanrı‘nın, devlet güneşini Türk burçlarından doğurmuş olduğunu ve Türklerin ülkesi üzerinde göklerin bütün dairelerini döndürmüş olduğunu gördüm.

divanı lügatit türk ile ilgili görsel sonucu

Tanrı onlara Türk adını verdi ve yer yüzüne hakim kıldı.

Cihan imparatorları Türk ırkından çıktı.

Dünya milletlerinin yuları Türklerin eline verildi. Türkler Tanrı tarafından bütün kavimlere üstün kılındı.

Haktan ayrılmayan Türkler, Tanrı tarafından hak üzerine kuvvetlendirildi.

Türkler ile birlikte olan kavimler aziz oldu.

Böyle kavimler, Türkler tarafından her arzularına eriştirildi. Türkler, himayelerine aldıkları milletleri, kötülerin şerrinden korudular.

divanı lügatit türk ile ilgili görsel sonucu

Cihan hakimi olan Türklere herkes muhtaçtır, onlara derdini dinletmek, bu suretle her türlü arzuya nail olabilmek için Türkçe öğrenmek gerekir.” diyerek milletimizin yüceliğini açıklamış ve her Türk gencinin amacı olması gereken

“Bugün İngilizce, Almanca dünya üzerinde ne kadar yaygınsa Türkçenin de dünya üzerinde en az bu diller kadar yaygın olması” amacını ayrıca Avrupa Hun hükümdarı Attila’ya neden “Tanrı’nın Kılıcı”  unvanının verildiğini açıkça belirtmiştir.

 Divan-ı Lügati’t Türk’te değinilen bir diğer nokta da “Ben Türk’üm” diyen ancak Türk coğrafyasından bihaber olan kişilere ibretliktir.

Türk Dünyası haritasını çizmiş ve şu şekilde bir açıklama yapmıştır:

“Rum ülkesinden Ma-çine dek Türk illerinin hepsinin boyu beşbin, eni sekizbin fersah eder.

İyice bilinmek için bunların hepsi, yeryüzü biçiminde daire şeklinde gösterilmiştir.”

divanı lügatit türk ile ilgili görsel sonucu

 Bu dünya haritası da, Türklerin bulunduğu bölgeleri göstermek amacıyla çizilmiştir. Daire şeklinde olan haritanın çevresinde Doğu, Batı, Kuzey, Güney yönleri belirtilmiş, bazı deniz ve ırmaklar gösterilmiştir.

Batıda işaret edilen yerler İtil boylarına, yani Kıpçakların ve Frenklerin oturdukları bölgelere kadar uzanır.

Güneybatıda Habeşistan’a, güneyde Hint, Sint, doğuda Çin ve Japonya’ya işaret edilmiştir.

Ortada Yarkent, Kaşgar, Barsgan, Balasagun, Yifruç, İkiöküz, Asbuâli, Kumri, Talas v.s. gibi daha birçok Türk kentleri yer almıştır.

 

Asya’nın batısı, kuzeyi ve güneyi çizilmeden bırakılmış, bir plan olarak pek çok hatalarla dolu olmasına karşılık, doğu bölgelerine ilişkin verdiği bilgiler gerçeğe uymaktadır.

Haritasında Çin Seddi’ni göstermiş, bu seddin ayrıca yüksek dağların ve denizin Yecüc ve Mecüc’lerin dillerinin öğrenilmesini engellediğini bildirmiştir.

Japonya’ya gelince; onu haritasının Doğusunda bir ada olarak göstermiş ve denizin onların dillerini öğrenilmesine olanak vermediğine işaret etmiştir.

 Yukarda görüldüğü gibi, ilk Japon haritası bir Japon tarafından 14.yüzyılda çizilmiş, bir Dünya haritasında yer alması ise 15.yüzyılda olmuştur.

divanı lügatit türk ile ilgili görsel sonucu

Bütün bu bilgilerin ışığı altında, bir plan biçiminde olsa, yanlışlarla dolu da olsa ilk Japon haritasının 11.yüzyılda Kaşgârlı Mahmut tarafından çizilmiştir.

Buna benzer bir olayı tarihimizde yine bir Türk bilgini olan Piri Reis’in dünya haritasında Güney Amerika’nın doğu kıyılarını çizdiğini görmekteyiz.

Sonuç

 Kaşgarlı Mahmut’u örnek alarak öncelikle dilimizin inceliklerini iyi öğrenmeli, daha sonra Türk tarihi ve Türk dünyası coğrafyasını iyi öğrenmeliyiz.

Reklamlar

2 thoughts on “DİVANI LUGATİT TÜRK —–ALINTIDIR.

  1. Yazıyı paylaştığınız için teşekkür ederim lakin şöyle bir durum var ki yazıyı kısaltıp o şekilde paylaşmışsınız. Yazı bana ait ve bundan 3 sene önce “haberiniz.com.tr” sitesinde yayınlanmıştı bu yazı. Gerekli düzeltmeleri yaparsanız sevinirim. teşekkürler.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap / Değiştir )

Connecting to %s